در مقابل خالق و خلق بود . منزلت علمى سيّد بين معاصران از كتب و رسايلى كه در مقام پاسخ به مسائلى كه از اقطار مختلفهء اسلامى از او سؤال شده تأليف كرده به‌خوبى مشهود است . « 1 » اين سؤالات بعضى به قصد اخذ رأى از راه استدلال بوده « 2 » و بعضى به قصد عمل به مضمون جواب به عنوان تقليد « 3 » و بعض ديگر به قصد انكار و تعجيز « 4 » . بالاخره قسمتى نيز به قصد تعرّض به بعضى از آراى اماميه و يا متكلّمين به‌طور كلّى بوده است . چنان‌كه ذكر شد بعضى از اين رسايل ، جواب مسائلى است كه در سنين جوانى پيش از آنكه به زعامت اماميه برسد از او سؤال شده « 5 » و اين خود روشن‌ترين گواه است بر عظمت منزلت او نزد معاصران . سيّد ، بعضى از مؤلفات و قصايد خود را به جهت پاسخ به خواستهء بعضى از خلفا و پادشاهان « 6 » و يا به اقتراح بعضى از وزيران « 7 » ساخته و پرداخته و آنان در تقديم خواسته و اقتراح خود نهايت ادبى را كه سائل نسبت به مسئول مرعى مىداشته به كار مىبرده‌اند . شيخ مفيد كه استاد سيّد و بزرگ‌ترين مقام و مرجع شيعهء اماميه محسوب مىشد سيّد را در جاى خود مىنشاند و دوست مىداشت كه به جهت تقدير از مكانت علمى او و به خاطر تربيت او براى جانشينى خود در زعامت اماميه ، چون شاگردى در محضر او بنشيند . « 8 » مجلس سيّد مرتضى مجمع مردان متفكّر و مركز انتشار بحث‌هاى كلامى و فقهى و ادبى بود . ابو العلاء معرى ( متوفّى 449 ) هم‌زمان با ورودش به بغداد به مجلس سيّد مراوده پيدا كرد و بين آنان سخنانى طريف و نغز از ادب و جدل ردوبدل مىشد .

--> ( 1 ) - مانند المسائل الموصلية ، و المسائل الطرابلسية ، و مسائل اهل مصر ، و المسائل الديلمية ، و المسائل الجرجانية و مسائل ديگر . ( 2 ) - كتاب انتصار ملاحظه شود . ( 3 ) - مسائل اهل ميافارقين ملاحظه شود . ( 4 ) - المسائل التبانيات كه « ابو عبد اللّه بن التبان » متكلم ( متوفّى به سال 419 ) سؤال كرده و نيز المسائل الموصلية الثالثة ملاحظه شود . ( 5 ) - المسائل الموصلية الاولى ملاحظه شود . ( 6 ) - ديوان سيّد ج 1 ، ص 16 ، 62 ، 288 و موارد ديگر ملاحظه شود ( چاپ قاهره 1958 ) . ( 7 ) - رساله « الولاية من قبل الظالمين » كه براى وزير مغربى تأليف كرده ملاحظه شود . ( 8 ) - روضات الجنات ، الطبعة الثانية ، ص 377 .