شاهد : در وقوع لام بر جمله قسم است ، « دنيا » مبتدا و مضاف به « كم » و « هذه » صفت آن است و « أهون » خبر مىباشد و كل اين جملهء ، جواب « و اللّه » كه متعلق به « اقسم » است ، مىباشد . معناى حكمت : « قسم مىخورم به خدا كه اين دنياى شما در پيش چشمم خوارتر است از استخوانهاى بىگوشت خوك كه در دست جذامى باشد » . الرابع : قسم چهارم از لام غير عامله ، لام مؤذنه است و آن لامى است كه داخل بر ادات شرط مىشود و از همان ابتدا اعلام مىكند كه جوابى كه مىآيد براى قسمى است كه قبل از ادات شرط در تقدير مىباشد و به اين جهت كه اين لام اين نكته را اعلام و إيذان مىكند به آن لام مؤذنه مىگويند و چون مقدمه‌چينى براى آمدن جواب قسم مىكند لام موطّئة نيز ناميده مىشود ؛ زيرا جواب را براى قسم مهيا و آماده مىكند ، مانند قول خداوند متعال : لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَ لَئِنْ قُوتِلُوا لا يَنْصُرُونَهُمْ ( الحشر / 12 ) شاهد : در دخول هردو لام مؤذنه بر ادات شرط است كه مبيّن اين نكته مىباشد كه جواب از آن قسم مقدر بوده و جواب شرط به قرينه جواب قسم حذف شده است . و أكثر ما تدخل : بيشترين ادات شرطى كه اين لام بر آن داخل مىشود ، « إن » شرطيه است ، و گاهى داخل بر غير « إن » شرط نيز مىشود ، مانند قول شاعر : « لمتى صلحت ليقضين لك صالح * و لتجزيّن إذا جزيت جميلا » « 1 » شاهد : در دخول لام مؤذنه بر « متى » مىباشد . تركيب شعر : لام مؤذنه قسم است و « متى » اسم شرط است و « صلحت » فعل و فاعل ، جمله شرط است ، « ليقضين » لام جواب قسم و فعل مضارع مجهول با نون تأكيد خفيفه و « صالح » نائب فاعل و « لك » متعلق به آن فعل مقدم است و اين جمله ، جواب قسم مقدر است و « لتجزين » به همين تركيب ، عطف بر جمله جواب قسم و « جميلا » مفعول دوّم « لتجزين » مىباشد . « إذا » ظرفيه غير متضمن معناى شرط و

--> ( 1 ) - شرح شواهد المغني 2 / 607 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 4 / 363 ، 4 / 539 .