مىگويد : « 1 » اين لام ابتداء است - لكن بر جمله فعليه واقع نشده - بلكه بر مبتداى محذوفى قرار دارد كه بين لام و « اقسم » تقدير است و آن « أنا » است كه « اقسم » خبر آن است و اين جمله ، جواب قسم مقدر است : « و اللّه لأنا اقسم » و شايان ذكر است كه ايشان اين لام را لام جواب قسم مقدر نگرفت زيرا ايشان اعتقاد دارد كه هرگاه فعل مضارع بر آن لام جواب قسم باشد بايد به فعل مضارع ، نون تأكيد ملحق شود ، به همين جهت زمخشرى مىگويد در آيهء شريفه : لَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ ( الضحى / 6 ) . لام ابتدائيت است و مبتدا در تقدير است و جمله بعد خبر آن است و تقدير اين گونه است : « لأنت سوف يعطيك ربّك » . و يضعف : لكن قول زمخشرى را ابتلاء به دو تكلف كه در قول اوست ، تضعيف مىكند : 1 - تقدير گرفتن مبتداى محذوف ، در حالى كه اصل عدم تقدير است . 2 - اسقاط علامت زمان حال داشتن از لام در مثل آيه « لَسَوْفَ يُعْطِيكَ » تا اين كه لازم نيايد دو علامت و نشانه حال و استقبال كنار هم باشند كه اين خود تناقض در كلام است ، به همين جهت معناى حال زمانى را از لام گرفته مىشود تا اين تناقض مرتفع شود و زمخشرى در تفسير آيه شريفه : لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا ( مريم / 66 ) . به اين خلع لام از معناى حال زمانى به دليل تناقض ، تصريح كرده است . « 2 » نكته : بايد دانست كه آيهء اوّل سورهء القيامة به دو صورت قراءت شده است يكى قراءت قواص است كه آيهء مذكور در متن به روايت ايشان مورد بحث بود و ديگرى قراءت مشهور است كه به صورت « لا اقسم » مىباشد . « 3 » و قوله : إنّ لام القسم مع المضارع : اشكال ديگرى كه بر زمخشرى وارد است اين مىباشد كه او مىگويد هرگاه لام قسم بر مضارعى كه در جواب قسم است قرار

--> ( 1 ) - الكشاف : 4 / 659 . ( 2 ) - الكاشف : 3 / 31 . ( 3 ) - مجمع البيان : 5 / 393 .