غلامعلى صفايى
49
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )
تأكيد مىباشد بنابراين لام نيز براى تأكيد تبيين فاعلى است كه از قبل معلوم مىباشد و در اين صورت لام يا متعلق به فعل يا شبه فعل عموم است كه در محل رفع بنا بر خبريت مىباشد و « إرادتى » مبتداى محذوف آن است و يا متعلق به « أقول » محذوف است كه در هردو صورت اين جمله چه فعليه باشد و چه اسميه ، مستأنفه مىباشد . و أمّا من قرأ : لكن برمبناى كسانى كه اين كلمه را به صورت « هئت » به كسر هاء و همزه ساكنه و تاء مضمومه مثل « جئت » قراءت مىكنند بايد گفت كه اين كلمه فعل ماضى متكلم وحده است به معناى « تهيّأت » مىباشد و لام نيز متعلق به آن بوده و داراى معناى تعديه است و از قسم لام تبيين نمىباشد . و أمّا من قرأ كذلك : ولى كسانى كه « هئت » را مثل قراءت دوّم ضبط كردهاند لكن تنها تاء را مفتوح قراءت مىكنند « هئت » كه فعل ماضى است و فاعل آن ضمير مخاطب مذكر است ، در اين صورت لام داراى معناى تبيين براى تأكيد تبيين فاعل معلوم از كلام قبل است همانند تركيبى كه اين لام با مجرورش با اسم فعل امر داشت ، و بايد دانست كه مرجع ضمير مذكر فاعلى مخاطب در « هيت » از كلام قبل دانسته شده است زيرا قبل از اين آيه ، بحث پيرامون حضرت يوسف بوده و مراودهء زليخا با او مىباشد . و معنى تهيئه : در اينجا بنا بر قراءت اخير و تركيب آن ، يك اشكال معنوى وجود دارد زيرا معناى آيه اين گونه مىشود : « زليخا گفت آماده شدهاى تو » در حالى كه حضرت يوسف هيچ نحوه آمادگى براى آن فعل شنيع نداشتند حتى به ذهن او هم اين گناه خطور نكرده بود ، لذا اگر كسى بگويد اين تركيب چون داراى معناى مطابق واقع نيست صحيح نمىباشد چون در كلام ذات اقدس كذب وجود ندارد ، جواب آن اين است كه اين تركيب درست است و محذور عدم مطابقت با او واقع نيز لازم نمىآيد زيرا معناى تهيأ و آمادگى حضرت يوسف ، آسانى خلوتكردن زليخا با اوست نه اينكه او قصد و فكرى دربارهء زليخا داشت زيرا زليخا بود كه طالب گناه بود به دليل اينكه در همين آيه آمده است :