« حرف الياء » متن الياء المفردة : تأتي على ثلاثة أوجه : و ذلك أنها تكون ضميرا . . . شرح يكى از حروف الفبائى كه در علم نحو دربارهء كلمات مبدو به آن بحث مىشود حرف ياء است و آن كلمات بر دو قسم است : 1 - ياء مفرده ، 2 - ياء مركبه كه در علم نحو فقط از يك كلمه آن بحث مىشود و آن « يا » است . الياء المفردة : ياء مفرده در زبان عرب به سه وجه استعمال مىشود و در عبارات مىآيد : 1 - ضمير مؤنث مخاطب در فعل مضارع ، مانند : « تقومين » و فعل امر آن ، مثل « قومي » . 2 - حرف انكار كه بعد از همزه انكار و اسم بعد از آن ، براى تأكيد و زيادت انكار واقع مىشود . مانند « أزيدنيه » كه مركب از همزهء استفهام انكارى و « زيد » كه تنوين آن به صورت نون نوشته مىشود « أزيدن » و به همراه ياء حرف انكار و هاء سكت مىباشد كه مجموعا « أزيدنيه » مىشود و چون نون و ياء ساكن مىباشند براى رفع التقاى ساكنين به نون كسره داده مىشود و تبديل به « أزيدنيه » مىگردد . بايد دانست كه به اسم مورد انكار بعد از همزهء انكار ، از باب حكايت ، اعراب آن اسم در جمله قبل از انكار داده مىشود مثلا اگر متكلم در مقام نفى و انكار فاعليت « زيد » در مقابل شخصى كه مىگويد « ضرب زيد عمرا » باشد ، ابتداءا « زيد » را بعد از همزهء انكار قرار داده و از باب حكايت همان اعراب ضمه را به آن مىدهد