لحاظ شده است ، كه اين مبناى سيبويه و جمهور است ، و إلّا اگر ابتداءا غير منصرف بودن لحاظ گردد ، چون تنوين نمىگيرد ديگر اعلال و حذف ياء سپس آوردن تنوين عوض پيش نمىآيد . و لا عوض من ضمة الياء : غير از قول جمهور و سيبويه ، دو قول ديگر دربارهء تنوين « غواش و جوار » و امثال آن است : 1 - اين تنوين ، عوض از ضمهء ياء « جوارى و غواشى » در حالت رفعى و عوض فتح نائب از كسره اين دو در حالت جرى مىباشد . و اين قول مبرّد است كه قائل است چون اين دو كلمه و امثال آنها غير منصرف هستند و غير منصرف بودن مقدم بر اعلال و گرفتن تنوين است لذا اصلا تنوين نمىگيرد بلكه در حالت رفعى ، ضمه و در حالت جرى و نصبى فتحه مىگيرند ، سپس چون ضمه و فتحه نايب از كسره بر ياء ثقيل است حذف شده و عوض آنها تنوين آورده مىشود سپس نون تنوين با ياء ساكن التقاى ساكنين مىكند و ياء حذف مىگردد و تبديل به « جوار و غواش » مىشوند و در حالت نصبى چون فتحه أخف حركات است تغييرى و حذفى صورت نمىگيرد و به صورت « جوارى و غواشى » باقى مىماند . لكن مؤلف كتاب قول مبرد را صحيح نمىداند و مىگويد : اگر اين قول صحيح بود هرآينه بايد عوض از حركات اسماء مقصور مثل « حبلى » تنوين آورده مىشد و گفته مىشود مثلا « حبلا » زيرا در اسماء مقصور نيز ضمه و كسره و فتحه ثقيل است و آورده نمىشود در حالى كه اين گونه نيست . 2 - تنوين امثال « جوار و غواش » تنوين تمكين است و اين قول اخفش است ، او مىگويد كه هرچند وزن اصلى اين دو « مفاعل » بوده كه از اوزان منتهى الجموع و غير منصرف است لكن بعد از حذف ضمه و كسره بر ياء به جهت ثقالت آن و سپس حذف ياء براى تخفيف ، و تبديل آن دو به « جوار و غواش » وزن غير منصرف آنها تغيير كرده و به وزن كلمات مفرد ملحق شده و منصرف مىگردند بنابراين تنوين آنها ، از نوع تنوين كلمات مفرد منصرف مثل « سلام و كلام » مىشود كه تنوين تمكين است . لكن مصنف كتاب مىگويد قول اخفش مردود است زيرا همان‌طور كه گفته