« مهما » شرطيه بوده و در محل نصب و در حكم مفعول مطلق براى فعل « تعط » بوده و معناى آن « أيّ إعطاء كثيرا أو قليلا تعط بطنك » باشد ؛ بنابراين اين شعر دليل بر مفعول فيه و ظرفيت « مهما » نمىشود بلكه اين شعر از مصاديق معناى اول « مهما » است ؛ زيرا مصدر و مفعول مطلق از اشياء غير ذوى العقول و غيرزمانى است . لازم به ذكر است كه كلمه « كثيرا » و « قليلا » كه در تفسير « مهما » آورده شده و به دليل عام بودن معناى أدات شرط است . الثالث : سومين معناى « مهما » استفهام است ، اين معنا را جماعتى از نحويون مانند ابن مالك براى « مهما » ذكر كرده‌اند و براى اثبات آن تمسك به شعر عمرو بن ملقط از شعراى جاهلى كرده‌اند : « مهما لي الليلة مهما ليه * اودى بنعليّ و سرباليه » « 1 » و گفته‌اند : « مهما » در محل رفع و مبتدا بوده و اسم استفهام است و « لي » جار و مجرور متعلق به افعال يا شبه فعل عموم ، خبر آن است و « الليلة » ظرف متعلق به همان متعلق « لي » مىباشد و « مهما لي » تكرار جمله قبل به جهت تأكيد است . و « أودى » فعل و باء زائده و « نعليّ » فاعل و تثنيه و مضاف به ياء متكلم است و « سربالي » عطف بر « نعليّ » بوده و هاء براى سكت مىباشد . و لا دليل في البيت : مؤلف كتاب در رد ابن مالك مىگويد : اين شعر نيز دليل بر استفهامى بودن « مهما » نمىشود ؛ زيرا احتمال دارد كه « مهما » دو كلمه باشد كه مركب از « مه » اسم فعل امر به معناى « اكفف » و « ما » استفهامى باشد و استفهام از « ما » فهميده مىشود و « ما » از اجزاى جمله بعد مىباشد كه در اينجا متصلا به « مه » نوشته شده است و جملهء « ما لي الليلة » جملهء استفهاميه مستأنفه مىباشد . معناى شعر : بر مبناى ابن مالك : « چيست براى من در امشب چيست براى من ، كه از بين رفت كفشهايم و شلوارم » . معناى شعر : بر مبناى مصنف كتاب : « بس كن ، چيست براى من در امشب چيست براى من . . . »

--> ( 1 ) - شرح شواهد المغني : 1 / 330 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 2 / 361 و 6 / 3 ، شرح ابن يعيش : 7 / 44 ، همع الهوامع : 2 / 58 .