غلامعلى صفايى

321

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )

« مهما » متن « مهما » اسم لعود الضمير إليها في قوله تعالى : مَهْما تَأْتِنا بِهِ مِنْ آيَةٍ لِتَسْحَرَنا بِها ( الأعراف / 132 ) . شرح يكى از كلماتى كه با حرف ميم شروع مىشود كلمه « مهما » است دربارهء نوعيت اين اسم ، علماى نحو اختلاف دارند . و اكثر آنان قائل به اسميت آن مىباشند و دليل بر اسميت آن را عود ضمير به « مهما » مىدانند ، زيرا همواره مرجع ضمير بايد اسم باشد چون ضمير نائب از اسم ظاهر بوده و مىدانيم كه تنها اسم نائب از اسم مىشود ، و در آيهء شريفهء فوق ، ضمير در « به » به « مهما » عود مىكند ، چنان كه زمخشرى « 1 » و ديگران دراين‌باره گفته‌اند : در اين آيهء شريفه هردو ضمير « به » و « بها » عود به « مهما » مىكند و علت اختلاف آن در تذكير و تانيث ، اين است كه ضمير مذكر به اعتبار لفظ « مهما » و ضمير « بها » به اعتبار معنا و مصداق آن آورده شده است ؛ زيرا مراد و مصداق « مهما » در آيه ، همان‌طور كه ملاحظه مىشود « آية » كه مونث مىباشد است لذا « مهما » با « من » تبيينيه تطبيق و تبيين به « آية » شده است . و الأولى : مصنف كتاب مىگويد : احسن اين است كه قائل شويم كه ضمير « به » به « مهما » عود مىكند و ضمير « بها » به « آية » تا اختلاف در تعبير در يك آيه لازم نيايد و همچنين عود ضمير به مرجع اقرب اولى است و همان‌طور كه ملاحظه مىشود « آية » به ضمير در « بها » نزديك‌تر است .

--> ( 1 ) - الكشاف : 2 / 115 .