غلامعلى صفايى
291
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )
« تنبيهان » متن الأوّل : تقول : « من يكرمنى أكرمه » . شرح در انتهاى بحث از « من » دو تنبيه مطرح مىشود كه اولين آنها دربارهء احتمالات مختلف تركيبى پيرامون « من » در بعضى از جملات است ، مانند قول شما كه مىگوئيد : « من يكرمنى أكرمه » كه در اينجا « من » هرچهار قسم خود را احتمال دارد : 1 - « من » شرطيه باشد كه در اين صورت هردو فعل « يكرمنى » بنابر فعل شرط و « اكرمه » بنابر جواب آن ، به واسطه « من » مجزوم مىشود و محل « من » نيز مرفوع بنا بر ابتدائيت است ، شايان ذكر است كه در تعيين خبر آن در بين علماى نحو اختلاف است كه آيا خبر آن جملهء شرط است و جمله دوم جزاء آن است و يا جملهء دوم خبر است و جملهء اول متمم مبتداست يا كل جملهء شرط و جزاء خبر است . 2 - « من » موصوله باشد كه در اين صورت هردو فعل مرفوع مىشود و اولين آنها جمله صله و دومين آنها خبر است . 3 - « من » موصوفه باشد كه در اين صورت جملهء اول در محل رفع و صفت « من » و جملهء دوّم در محل رفع خبر آن است . 4 - « من » استفهاميه باشد كه در اين صورت « من » در محل رفع ، مبتدا و جملهء « يكرمنى » به رفع آن ، در محل خبر براى « من » است و جملهء « أكرمه » جواب و نتيجه استفهام است لذا فعل آن مجزوم مىشود زيرا هرگاه جواب استفهام بدون فاء باشد ، مجزوم مىگردد .