كافه به آن اكثرا بر جملهء فعليه‌اى كه فعل آن ماضى است داخل مىشود مانند قول أمير المؤمنين عليه السّلام : « ربّما عزّ المطلب و الاكتساب » « 1 » شاهد : در دخول « ربّما » بر فعل ماضى « عزّ » است . معناى حديث : « چه بسيار كمياب مىباشد خواستن و به دست آوردن » . و مانند قول جذيمهء أبرش تنوخى از ملوك عرب در مدح خود كه در هنگام يورش دشمن نترسيده و در قله كوه و در معرض ديد دشمن مىايستاد : « ربّما أوفيت في علم * ترفعن ثوبي شمالات » « 2 » شاهد : در دخول « ربّما » بر فعل ماضى « أوفيت » است . تركيب شعر : « أوفيت » فعل و فاعل و « في علم » جار و مجرور متعلق به آن ، « ترفعن » فعل مضارع مفرد مؤنث غايب به همراه نون تاكيد خفيفه و « شمالات » جمع « شمال » فاعل فعل مضارع و « ثوب » مفعول آن كه اضافه به ضمير ياء متكلم شده است . معناى شعر : « چه بسيار قرار مىگرفتم در قلهء كوه در حالى كه بادهاى شمال لباس مرا تكان مىداد و بالا مىبرد » . لأنّ التكثير : علت اينكه « ربّما » بر فعل ماضى كثيرا مىآيد اين است كه « ربّ » داراى معناى تكثير و تقليل است بنابراين بايد بعد از آن چيزى باشد كه محدود و مشخص بوده تا بيان اندازه آن به صورت تكثير و يا تقليل صحيح باشد و اين با فعل ماضى كه در گذشته صورت گرفته و شناخته شده و كيفيت و كميت آن معلوم مىباشد سازگار است به خلاف مستقبل كه هنوز واقع نشده و مجهول است ، به همين جهت كه بايد « ربّما » اكثرا بر فعل ماضى به جهت معلوم بودن آن داخل شود ، رمّانى در اين آيهء شريفه : رُبَما يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كانُوا مُسْلِمِينَ ( الحجر / 2 ) .

--> ( 1 ) - غرر الحكم : 1 / 419 . ( 2 ) - شرح شواهد المغني : 1 / 393 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 3 / 163 ، أوضح المسالك : 2 / 159 ، التصريح على التوضيح : 2 / 22 .