أقوم فإنّ جار اللّه امن و عدّوه خائف » « 1 » شاهد : در معناى « إلى » داشتن لام است زيرا فعل « هدى » با « إلى » متعدى مىشود ، مانند قول خداوند متعال : وَ مَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( آل عمران / 101 ) . و بارها گفته شد : هرگاه فعلى كه با حرف جر خاصى متعدى مىشود اگر حرف جر ديگرى جاى آن حرف جر خاص قرار گيرد ، آن حرف جر معناى آن حرف جر خاص مىدهد كه آن فعل با آن متعدى مىگردد . معناى خطبه : « اى مردم همانا شأن چنين است كسى كه از خداوند پند و اندرز طلبد ، موفق گشته و هركس گفتار او را - در قرآن - راهنماى خود قرار دهد ، به سوى استوارترين راه‌ها هدايت شده است » . التاسع : نهمين معناى لام جاره موافقت و مرادف بودن با معناى « على » است كه استعلاء مىباشد به طورى كه مىتوان در كلام به جاى لام « على » گذاشت و تغييرى از حيث لفظ و معنا در كلام ايجاد نگردد و فرقى نمىكند كه استعلاى حقيقى يا مجازى باشد ، استعلاى حقيقى مانند قول خداوند منّان : إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً ( يونس / 12 ) . شاهد : در معناى استعلاى حقيقى داشتن لام در آيه است زيرا معناى آن اين گونه است : « زمانى كه برسد به انسان سختى مىخواند ما را در حالى كه بر پهلويش خوابيده يا نشسته و يا ايستاده است » . و روشن است كه انسان حقيقتا بر پهلويش مىخوابد . « 2 » و استعلاى مجازى ، مانند قول خداوند رحيم : إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها ( الإسراء / 7 ) . شاهد : در معناى استعلاى مجازى داشتن لام در « فلها » است زيرا مادهء الإساءة با « على » متعدى مىشود .

--> ( 1 ) - نهج البلاغة : ط 147 / 450 . ( 2 ) - ر . ك : مجمع البيان 3 / 94 .