غلامعلى صفايى
229
ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )
يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ ( البقرة / 4 ) . و ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ( ص / 75 ) . الف « ما » باقى است زيرا « ما » در هردو آيهء شريفه غير استفهامى است و هر دو « ما » موصوله مىباشد . بنابراين همانطور كه الف « ما » در حالت اخبارى به جهت فرق حذف نمىشود ، به همين جهت در حالت استفهامى حذف مىگردد . أمّا قراءة عكرمة : عكرمة بن عبد اللّه كه غلام ابن عباس است و عيسى بن عمر ثقفى از شاگردان ابن عمرو بن العلاء استاد خليل بن احمد آيهء شريفه : عَمَّ يَتَساءَلُونَ ( النباء / 1 ) . را با ذكر الف « ما » استفهاميه قراءت كردهاند كه اين قراءت بسيار نادر و خلاف قاعده است و قراءت قراء سبعه به حذف الف مىباشد . و إذا ركّبت : هرگاه « ما » استفهاميه با كلمه « ذا » تركيب شد و حروف جر بر آن قرار گرفت الف آن حذف نمىشود زيرا الف در وسط كلمه مركبه قرار گرفته و از اواسط كلمه هيچگاه حرفى حذف نمىشود .