و يشكل عليهم : امّا اشكالى كه بر مثبتين « لو » مصدريه وارد مىشود اين است كه گاهى « لو » مصدريه داخل بر « أنّ » مىشود كه اين خود از ادات مصدريه مىباشد و مىدانيم كه هيچگاه ادات هم صنف بر هم داخل نمىشوند مگر براى تأكيد كه اين هم خلاف اصل است ، مانند قول خداوند متعال : وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً ( آل عمران / 30 ) و قول حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در باب صبر بر امراض : « يودّ أهل العافية يوم القيامة حين يعطى أهل البلاء الثواب لو أنّ جلودهم كانت قرضت في الدّنيا بالمقاريض » « 1 » معناى حديث : « دوست دارند روز قيامت اهل سلامت در دنيا ، در وقتى كه ثواب داده مىشود به اهل بلاء و امراض در دنيا ، اينكه پوستهايشان قطع گرديده مىشد در دنيا به واسطه قيچىها » . و جوابه : مصنف كتاب از اين اشكال جواب مىدهد كه در اين موارد كه « لو » داخل بر « أن » شده است ، در واقع « لو » داخل بر فعل عام مقدرى شده است كه آن را تأويل به مصدر مىبرد و « أنّ » و اسم و خبر آن ، معمول آن فعل عام مقدر مىباشد و تقدير در آيه قبل اين گونه است : « و ما عملت من سوء تودّ لو ثبت أنّ بينها و بنيه أمدا بعيدا » كه در اينجا « لو » مصدريه بوده و « أن » و دو معمولش ، تأويل به مصدر رفته و در محل رفع بنا بر فاعل بودن براى فعل « ثبت » است . الرابع : چهارمين قسم از اقسام پنج‌گانه اين كلمه ، « لو » تمنييّه است كه دلالت مىكند بر اين كه متكلم آروز و تمناى تحقق فعل بعد توسط فاعل آن را دارد مانند : « لو تأتيني فتحدّثني » يعنى « آرزو دارم كه تو بيايى مرا كه در نتيجهء حديث و اخبار گويى مرا » . لازم به ذكر است دليل بر اينكه « لو » دلالت بر تمنى مىكند اين است كه همانند ديگر ادات تمنى ، فعل مضارع بعد از آن منصوب به « أن » مقدر مىشود .

--> ( 1 ) - كنز العمال : 3 / ح 666 .