تقرير ذلك : توضيح اين مطلب كه « لو » در اين سه مثال : شرطيه ماضويه امتناعيه است و « لو » شرطيه مستقبله به معناى « إن » نمىباشد ، اين است كه همانا بايد دانسته شود كه خاصيت معنوى « لو » شرطيه ماضويه امتناعيه اين است كه آنچه كه در زمان گذشته واقع نشده ، فرض مىشود كه واقع شده است ، لذا در جملهء شرطيه به صورت خلاف واقع بيان و ذكر مىشود ، به عنوان مثال اگر زيد در روز گذشته نيامده و او به همين جهت مورد اكرام شما قرار نگرفته است ، هم‌اكنون آنچه كه واقع نشده ، در جملهء شرط ، واقع پنداشته شده و در جملهء شرط به صورت مثبت قرار داده و گفته مىشود : « لو جاءني زيد أمس أكرمته » و از همين جهت است - جهت واقعى نبودن جمله شرط - كه جملهء شرط « لو » اگر زمان آن ماضى يا حال باشد ، مضمون شرط آن در خارج منتفى و ممتنع و معدوم است واقعيت خارجى ندارد بلكه واقعيت به عكس آن است ، لذا « لو » دلالت بر امتناع تحقق مضمون شرط دارد . و خاصية « إن » : ولى خاصيت معنوى « إن » به عكس « لو » شرطيه ماضويه است زيرا « إن » معلق مىكند امرى را « جواب » بر امر ديگرى « شرط » كه زمان آن مستقبل است و محتمل الوقوع نيز مىباشد و هيچگونه دلالتى براى « إن » درباره حكم شرط آن در زمان ماضى و حال نيست كه آيا واقع شده و يا نشده و تنها دربارهء آينده آن دلالت دارد كه اگر اين شرط محتمل الوقوع در آينده تحقق يابد ، جواب آن نيز محقق خواهد شد . بنابراين اگر « لو » در عبارتى خصوصيت « إن » داشت از قسم دوّم يعنى « لو » شرطيه استقباليه خواهد بود . فعلى هذا : بنابر مطالب ذكر شدهء بالا ، آيهء شريفه كه قول برادران حضرت يوسف به حضرت يعقوب است . ما أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنا وَ لَوْ كُنَّا صادِقِينَ ( يوسف / 17 ) شرطيه استقباليه بودن « لو » هرچند فعل جملهء شرط « كنّا » ماضى است ، محرز و متعين به دو دليل مىباشد : 1 - جمله شرط خبر از يك امر مستقبل محتمل الوقوع است زيرا برادران حضرت يوسف دربارهء صداقت آينده خود صحبت مىكرده‌اند كه اگر ما در آينده نيز