سابق به جهت و به علت مجرور لام مىباشد ، مانند قول پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم « و أحبّوا أهل بيتي لحبّي » « 1 » معناى حديث : « دوست بداريد اهل بيت من را به جهت دوستى من » . و قول أبى طالب در حالى كه خطاب به امير المؤمنين عليه السّلام مىكند : اصبرن يا بنيّ فالصبر أحجى * كلّ حيّ مصيره لشعوب « قد بذلناك و البلاء شديد * لفداء الحبيب و ابن الحبيب » « 2 » معناى شعر : « محققا ما بذل كرديم تو را - در حالى كه بلا و سختى شديد بود - به جهت فدا شدن در راه محبوبمان ( پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) كه فرزند محبوبمان ( عبد اللّه ) است » . و لام در قول خداوند متعال : لِإِيلافِ قُرَيْشٍ نيز معناى تعليل دارد ، و دربارهء متعلق آن ، سه قول است : 1 - متعلق به « فليعبدوا » كه بعدا ذكر مىشود . سيبويه ، خليل بن احمد و زمخشرى اين قول را دارند . 2 - متعلق به « جعل » كه در آخرين آيه سوره فيل مىباشد كه آن آيه « فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ » است و اين قول اخفش است . و در مقام داورى بين اين دو قول ، مىتوان گفت كه قول دوّم رجحان دارد زيرا اين دو سوره در قرآنى كه ابى بن كعب جمع‌آورى كرده است در يك سوره قرار داده شده است كه در اين صورت اشكال چگونه متعلق شدن جار و مجرور سوره‌اى به فعلى از يك سوره ديگر مرتفع مىشود لكن اين قول ، توسط ابو على فارسى تضعيف شده كه « لايلاف قريش » نمىتواند علت « فَجَعَلَهُمْ كَعَصْفٍ مَأْكُولٍ » باشد زيرا علت نابودى لشكر ابرهه كفرشان و جسارتشان براى از بين بردن بيت اللّه الحرام بوده ، نه به جهت ايجاد انس و الفت بين قريش مىباشد . 3 - متعلق به محذوف است كه قبل از آن در تقدير است و در اصل اين گونه بوده است : « أعجبوا لإيلاف قريش » كه فراء اين قول را اختيار كرده است . « 3 »

--> ( 1 ) - مناقب ابن مغازلى : 137 . ( 2 ) - أعيان الشيعة : 1 / 373 . ( 3 ) - ر . ك : الميزان : 20 / 366 ، مجمع البيان : 5 / 544 ، الكشاف : 4 / 800 ، التبيان : 10 / 412 .