به واسطهء باب إفعال ، مفعول صريح مىگردد ، مانند « أذهبته » . و به همين جهت كه باء تعديه ، فاعل فعل لازم را بعد از متعدّىكردن آن فعل ، نقل به مفعول مىدهد ، به آن باء نقل نيز گويند . و اين كلمه اكثر چيزى كه از افعال را متعدّى مىكند ، فعل قاصر و لازم است و افعال متعدى را بسيار كم متعدّى به چند مفعول مىكند . و هي المعاقبة للهمزة : و اين باء معاقب و جانشين و نائب براى همزهء باب إفعال در گردانيدن فاعل فعل لازم به مفعول است و به همين جهت كه رابطهء بين اين دو ، رابطهء نائب و منوب است ، هرگز نمىتوان يك فعل را به واسطهء هر دوى اينها متعدى كرد زيرا جمع بين نائب و منوب جايز نيست . و لازم به ذكر است كه هيچگونه فرقى بين معناى فعلى كه با باء متعدّى مىشود با معناى آن فعل كه با همزهء باب إفعال متعدّى مىشود نيست . و منه : و از همين معناى باء تعديه است ، بائى كه در اين آيه شريفه طبق قراءت مشهور قرّاء مىباشد و در مقام بيان عذاب خداوند دربارهء منافقين است : ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ « البقرة / 17 » . يعنى : « برد خداوند نور آنان را » . و در قراءت غيرمشهور ( أذهب اللّه نورهم ) است ، و همانطور كه گفته شد معناى فعلى كه با همزه باب إفعال متعدّى مىشود با آن فعل كه با باء متعدّى مىگردد يكى است . بنابراين آيه در قراءت غيرمشهور نيز همان معناى آيه در قراءت مشهور را دارد . متن و قول المبرّد و السهيلي : « إنّ بين التعديتين فرقا ، و إنّك إذا قلت : ذهبت بزيد . . . » شرح مبرّد از نحّويين بصره و سهيلى از نحويين اندلس ادعا كرده‌اند كه بين اين دو سبك تعديه از جهت إفاده معناى جديد به فعل فرق است به اين صورت كه در