3 - مستفهم عنه : مطلب مورد سؤال . 4 - ادات استفهام : كلمات مخصوص جملات استفهامى . استفهام بر دو قسم است : 1 - استفهام حقيقى : استفهامى است كه مستفهم ، جاهل به مطلب مستفهم عنه بوده ، و از مستفهم در ارتباط فهم و علم به آن ، سؤال مىكند ، بنابراين در استفهام حقيقى ، غرض از استفهام ، طلب فهم و درك واقع مستفهم عنه مىباشد . 2 - استفهام مجازى : استفهامى است كه مستفهم ، جاهل به مطلب مستفهم عنه نبوده و لكن به علل مختلفى از آن سؤال مىكند . شاهد در آيهء شريفه ، همزهء مفتوح « أئنّ » بوده كه بر « إنّ » داخل شده ، و استفهام حقيقى است زيرا كه ساحران قوم بنى اسرائيل ، بعد از تقاضاى فرعون از آنها براى غلبه بر حضرت موسى ، سؤال مىكنند : « آيا همانا براى ما اجر و مزدى هست اگر ما غالب شويم » . متن و قد اجيز الوجهان في قراءة الحرميّين و حمزة : أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ « الزمر / 9 » شرح اين آيهء شريفه به دو صورت قراءت شده است به تشديد ميم مفتوح و تخفيف آن ، بنا بر قراءت اوّل ، « أمّن » متشكل از « أم » منقطعه و « من » استفهامى است كه اين قراءت « 1 » مشهور قرّاء بوده و محل شاهد در بحث نيست و قراءت دوّم ، كه مورد بحث ، همين قراءت است ضابط و قارى اين قراءت حمزه و نافع و ابن كثير مىباشند و به اين دو نفر اخير حرميين گويند ، زيرا اوّلى مقيم « مدينه » حرم رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و دومى مقيم « مكّه » حرم اللّه تبارك و تعالى بوده‌اند . و هرسه از قرّاء

--> ( 1 ) - مجمع البيان ، 4 / 489 .