« حرف الهمزة » در كتب لغت از همزه گاهى تعبير به الف مىشود و مراد از اين الف ، الف حاوى است كه حركات سه‌گانه ( ضمه ، فتحه ، كسره ) مىتواند قبول كند ، به همين جهت به آن حاوى ( دارا ) مىگويند ، و در ابتداى كلمه نيز واقع مىشود ، در مقابل آن الف هاوى است كه حركت قبول نمىكند و در ابتدا واقع نمىشود و به جهت كشيدن صوت آن در هنگام تلفظ به هواى خارج از دهان ، به آن هاوى گويند . و گاهى از آن به الف لينه نيز تعبير مىشود ، مانند الف تثنيه « زيدان » . اين الف از حروف علّه مىباشد و بحث پيرامون آن در اواخر كتاب طرح مىشود . امّا الف منقلب از واو و ياء در حقيقت همان واو و ياء است و نياز به بحثى مستقل ندارند . « 1 » كلماتى كه با همزه شروع مىشوند بر دو قسم هستند : 1 - همزهء مفرده : كلمه‌اى است كه داراى يك حرف مبانى و معجم است و آن همزه مىباشد . مانند « أ » . 2 - همزهء مركّبه : كلمه‌اى است كه داراى چند حرف مبانى است كه اوّلين آنها همزه مىباشد . مانند : « إذ ، إلى ، أيمن » . و چون رتبهء مفردات از مركّبات مقدّم است ، بحث همزهء مفرده ، مقدم از ديگرى مىگردد .

--> ( 1 ) - لسان العرب : 1 / 17 و 15 / 427 ، الصحاح : 6 / 2542 .