و قال صلّى اللّه عليه و آله للأنصار : پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خطاب به انصار فرمود : إنكم لتكثرون عند الفزع و تقلّون عند الطّمع . « 1 » شما هنگام فاجعه [ كارزار ] فراوانيد و در وقت طمع اندك . « تقلّون » در برابر « تكثرون » ، و « طمع » در برابر « فزع » آمده است . و قال خالد بن صفوان يصف رجلا : خالد پسر صفوان در وصف مردى گفته است : ليس له صديق فى السّر و لا عدو فى العلانية . او در پنهانى دوست و در ظاهر دشمن ندارد . « عدو » در برابر « صديق » ، و « علانية » در برابر « سرّ » آمده است . و مانند سخن او : فتى كان فيه ما يسرّ صديقه * و لكنّ فيه ما يسوء الأعاديا « 2 » جوانى كه در او خصلتى است كه دوستش را شادمان مىسازد ليكن در او چيزى است كه دشمنان را ناخرسند مىكند . « يسوء » در برابر « يسرّ » ، و « الأعادى » در برابر « صديقه » آمده است . و مانند قول او : و باسط خير فيكم بيمينه * و قابض شرّ عنكم بشماله « 3 » و گسترانندهء خير است در ميان شما با دست راستش ، و برگيرندهء شر است از شما با دست چپش . « قابض » در برابر « باسط » ، « شر » در برابر « خير » ، و « شمال » در برابر « يمين » آمده است . و مانند سخن او : ما أحسن الدّين و الدّنيا إذا اجتمعا * و أقبح الكفر و الافلاس بالرّجل « 4 » چه نيكوست دين و دنيا هنگامى كه جمع شود ، و چه زشت است كفر و بيچارگى در مرد .

--> ( 1 ) - كنز العمّال ، ج 4 ، ص 89 ؛ و نثر الدّر ، ج 1 ، ص 157 ؛ و شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 105 ، باب 28 ( 2 ) - اين شعر از نابغه جعدى است . ( 3 ) - اين شعر از جرير است . ( 4 ) - اين شعر از ابى دلامه است .