السيوف و لكنّه سبب القوة و جمع الأبطال الّذين يخضبون السيوف بالدّم ففى العبارة مجاز عقلى علاقته السببيّة . پاسخ الف - « عزّا يخضب البيض بالدّم » عزّتى كه شمشيرها را به خون خضاب كند [ آغشته سازد ] . آغشته ساختن شمشيرها به خون ، اسناد داده شده به ضميرى كه به « عزّ » برمىگردد . [ ضمير مستتر در يخضب ] و اين اسناد غيرحقيقى است . براى اين‌كه « عزّ » شمشيرها را به خون آغشته نمىكند ، ليكن آن « عزّ » سبب توانمندى و گرد آمدن پهلوانانى مىشود كه آنان ، شمشيرها را با خون آغشته مىكنند . بنابراين در عبارت مجاز عقلى وجود دارد و علاقهء آن سببيّت است . [ عزّ سبب ، و ياوران و قهرمانان مسبّب ] . ب - و يوما يغيظ الحاسدين . إسناد غيظ الحاسدين إلى ضمير اليوم غير حقيقى ، غير أنّ اليوم هو الزّمان الّذى يحصل فيه الغيظ ، ففى الكلام مجاز عقلى عقلاقته الزّمانية . و روزى كه رشك‌ورزان را به خشم مىآورد . به خشم درآوردن رشك‌ورزان به ضميرى اسناد داده شده است كه به « يوم » باز مىگردد و اين اسناد غيرحقيقى است براى اين‌كه روز زمانى است كه خشم در آن پديد مىآيد بنابراين در كلام مجاز عقلى وجود دارد و علاقهء آن زمانيت است . ج - « لا عاصم اليوم من أمر اللّه » المعنى لا معصوم اليوم من امر اللّه إلّا من رحمة اللّه فاسم الفاعل أسند إلى المفعول و هذا مجاز عقلى علاقته المفعولية . ج - « لا عاصِمَ الْيَوْمَ . . . » هيچ نگه‌دارنده‌اى نيست . « 1 » معنى آن چنين است : هيچ نگه داشته شده‌اى از فرمان خداوند متعال نيست مگر

--> ( 1 ) - هود ، 43 . و ممكن است « عاصم » در معناى حقيقى آن استعمال شده باشد و معنى چنين باشد : هيچ‌چيز مردم را از قضاى الهى پاس نمىدارد مگر كسى كه خداوند او را رحم كند ؛ پس خداوند ، كسى است كه نگه مىدارد .