توضيح : وقتى مىگوييم « ماه انجمن سخن خواهد گفت » در اين تعبير « ماه » استعاره است ، و « سخن خواهد گفت » قرينهء مانعه است ، يعنى مانع مىشود كه ماه آسمان را اراده كنيم چون ماه آسمان سخن نمىگويد . و ينقسم المجاز إلى أربعة أقسام مجاز مفرد مرسل و مجاز مفرد بالاستعارة و يجريان فى الكلمة و مجاز مركب مرسل و مجاز مركب بالاستعارة و يجريان فى الكلام و متى أطلق المجاز إنصرف الى المجاز اللّغوى . مجاز بر چهار قسم تقسيم مىشود : 1 - مجاز مفرد مرسل 2 - مجاز مفرد بالاستعاره . و اين دو در كلمه جريان مىيابد . 3 - مجاز مركب مرسل 4 - مجاز مركب بالاستعاره . و اين دو در كلام جريان پيدا مىكند . و هرگاه واژهء مجاز به‌طور مطلق و بدون قيد لغوى يا عقلى استعمال شود مقصود از آن مجاز لغوى است . و أنواع المجاز كثيرة أهمّها المجاز المرسل و هو المقصود بالذات و سيأتى مجاز يسمّى المجاز العقلى و يجرى فى الإسناد . و انواع مجاز بسيار است ؛ مهمترين آنها مجاز مرسل است و همان مقصود بالذات است و به زودى مىآيد ، مجازى كه مجاز عقلى ناميده مىشود و در اسناد جريان مىيابد . توضيح : مجاز لغوى در كلمه جريان دارد ولى مجاز عقلى در اسناد ، يعنى در نوع ربطى كه بين برخى از كلمات هست . المبحث الثانى فى المجاز اللّغوى المفرد المرسل و علاقاته المجاز المفرد المرسل هو الكلمة المستعمله قصدا فى غير معناها الأصلى لملاحظة علاقة غير المشابهة مع قرينة « 1 » دالة على عدم إرادة المعنى الوضعى . « 2 »

--> ( 1 ) - قرينه چيزى است كه گوينده آن را دليل قرار مىدهد بر اين‌كه از لفظ ، معنايى را كه بر آن وضع شده اراده نكرده است . پس قرينه ذهن را از معنى وضعى به سوى معنى مجازى برمىگرداند . و اين‌كه قرينه مقيّد به « مانعه » شد كنايه خارج مىشود چون قرينهء كنايه مانع از ارادهء معنى اصلى نمىشود . و قرينه يا لفظيه است يا -