اين را داشته باش . عرب و نوآمده‌ها بر اين راه رفته‌اند كه تشبيه مىكنند بخشنده را به دريا و باران ، دلير را به شير ، چهرهء نيكو را به خورشيد و ماه ، مرد تيزفهم و كارساز در امور را به شمشير ، بلندمرتبه را به ستاره ، بردبار گرانمايه را به كوه ، آرزوهاى دروغ را به رؤياها ، چهرهء زيبا را به دينار ، موى سياه را به شب ، آب زلال را به نقره ، شب را به موج دريا ، سپاه را به درياى سرشار ، سواران را به باد و برق ، ستارگان را به مرواريدها و شكوفه‌ها ، دندانها را به تگرگ و مرواريد ، كشتىها را به كوهها ، جويها را به مارهاى پيچان ، پيرى را به روز ، درخشش شمشيرها و سپيدى اسب را به ماه نو . و تشبيه مىكنند ترسو را به شترمرغ و مگس ، پست را به روباه ، مرد سبك را به پروانه ، خوار را به ميخ ، سنگ‌دل را به آهن و تخته‌سنگ ، كودن را به الاغ ، و خسيس را به زمين خشك و قحطىزده . « رزين » : گرانمايه . « احلام » : رؤياها ، خوابها . « الشعر الفاحم » : موى سياه ، گيسوى قيرفام . « لجين » : نقره . « زاخر » : سرشار ، پرخروش . « أسنان » : دندانها . « برد » : تگرگ . « جداول » : جويها . « حيّات » : مارها . « نعامة » : شترمرغ . « ثعلب » : روباه . « طائش » : سبك . « بليد » : كودن ، كم‌خرد . و قد اشتهر رجال من العرب بخلال محمودة فصاروا فيها أعلاما فجرى التّشبيه بهم ، فيشبه الوفىّ بالسمؤل و الكريم بحاتم و العادل بعلىّ عليه السّلام و الحكيم بالأحنف و الفصيح بسحبان و الخطيب بقسّ و الشجاع بعمرو بن معدى كرب و الحكيم بلقمان و الذكى باياس و اشتهر آخرون بصفات ذميمة فجرى التشبيه بهم ايضا ، فيشبه العىّ بباقل و الأحمق بهبنّقه و النادم بالكسعىّ و البخيل بمادر و الهجّاء بالحطيئة و القاسى بالحجّاج الثقفى أحد جبابرة العرب المتوفى سنة 97 ه و مردانى از عرب به خصلت‌هاى پسنديده‌اى شهرت يافته‌اند و در آن خصلت‌ها علم گشته‌اند ؛ پس تشبيه به آنان جريان يافته است . بنابراين باوفا را به « سمؤل » « 1 » تشبيه مىكنند ، و بخشنده را به « حاتم » ، و عادل را به امير المؤمنين « 2 » على عليه السّلام ، و بردبار را به « احنف » « 3 » و زبان‌آور درست‌سخن را به « سحبان » ، سخنران را به « قس » « 4 »

--> ( 1 ) - او سمؤل بن حيان يهودى است كه ضرب المثل وفا شده و از شاعران جاهليت است . وى در سال 62 ه ق مرده است . ( 2 ) - او امير المؤمنين و وصى رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - و پيشتاز همهء مسلمانان در گرايش به اسلام است ؛ و به عدل ، فروتنى و زهد شهرت دارد . خداوند متعال اسلام را به وسيلهء او نصرت داد و عزّت بخشيد و در سال 40 هجرى به شهادت رسيد . ( 3 ) - او احنف بن قيس از بزرگان تابعان است ؛ تيزفهم ، بردبار و در ميان قومش گرانقدر بود ؛ هرگاه به خشم