و قد يجىء لأغراض اخرى و المرجع فى معرفة ذلك الى الذوق و العقل السّليم . 6 - سرزنش و نكوهش كردن . چونان گفتار تو به كسى كه اشتباه‌كار است : « خورشيد ، برآمده است » با اين جمله ، مىخواهى مخاطب را سرزنش كنى و بگويى : حقيقت ، روشن و انكارناپذير است . 7 - يادآورىكردن تفاوتى كه در بين مراتب هست . همچو اين سخن : « تنبل و تن‌آسا با زرنگ و كوشا همسان نيستند . » 8 - ترساندن و دورباش دادن . بسان اين حديث : « نامحبوبترين حلال ، پيش خداوند ، طلاق است » 9 - به خود باليدن . مثل اين حديث : « محققا خداوند ، مرا از ميان قريش برگزيد » . 10 - ستايش كردن . چونان اين شعر نابغه : تو خورشيدى و شاهان ديگر ستارگانند هنگامى كه تو برآيى هيچ‌يك از آنها نمىتابد و گاهى جمله خبريّه براى هدفهاى ديگرى مىآيد . كانون شناسايى اين هدفها ذوق و خرد درست است . تمرين عيّن الاغراض المستفادة من الخبر فى الامثله الآتيه . هدفهايى را كه از خبر ، در مثالهاى آينده به دست مىآيد ، مشخص كن . 1 - « قال تعالى : لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . » « 1 » خداوند متعال مىفرمايد : آنچه در آسمانها و زمين وجود دارد براى خداست و شما اگر آنچه در درون داريد را آشكار كنيد يا پنهان سازيد . خداوند ، شما را بر آن محاسبه مىكند آنگاه هركس را بخواهد مىبخشد و هركه را بخواهد عذاب مىكند . خداوند بر هرچيزى تواناست . در اين آيات ، هدف ، افادهء فائدهء خبر به مخاطب و تحذير او از گناه است . 2 - و قال تعالى : « عَبَسَ وَ تَوَلَّى * أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى * وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّهُ يَزَّكَّى * أَوْ يَذَّكَّرُ فَتَنْفَعَهُ الذِّكْرى أَمَّا مَنْ جاءَكَ يَسْعى * وَ هُوَ يَخْشى فَأَنْتَ عَنْهُ تَلَهَّى » « 2 » .

--> ( 1 ) . بقره / 284 . ( 2 ) . عبس / 10 - 1 .