السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )
412
جواهر البلاغة ( فارسى )
مىكنند . خداوند متعال ، « رأيت » را تكرار كردهاند چون فاصلهء « رأيت » در آغاز كلام با « لى ساجدين » زياد بوده است . توضيح : « مبتور » : بريده . « طلاوه » : خوبى ، بهجت ، قبول و پذيرايى دل . و من هذا قول الشّاعر : و إنّ امرا دامت مواثيق عهده * على مثل هذا إنّه لكريم و از قلمرو همين زيادى فاصله است تكرار « إنّ » در اين شعر : و « إنّ امرأ . . . » بىترديد ، كسى كه پيمانهايش بر چنين كارى پايدار بماند بىشك او ارجمند است . در اين شعر ، واژهء « انّ » در پايان شعر ، تكرار شده است چون فاصلهء « إنّ » در آغاز شعر با خبر آن كه « لكريم » است ، زياد بوده . الثالث : قصد الاستيعاب نحو : قرأت الكتاب بابا بابا و فهمته كلمة كلمة . سومين هدف از تكرار ، فراگيرى همه است . مانند : باب باب كتاب را خواندم و واژه واژهء آن را فهميدم . در اين دو جمله ، « بابا » و « كلمة » تكرار شده است به قصد فراگيرى همهء كتاب و همهء ابواب و كلمات آن . الرابع : زيادة الترغيب فى العفو كقوله تعالى : إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ . چهارمين هدف تكرار ، افزودن رغبت ، به گذشتكردن است . مانند سخن خداى و الا : « إِنَّ مِنْ أَزْواجِكُمْ . . . » بىترديد برخى از همسران شما و فرزندان شما دشمن شمايند ، از آنان بر حذر باشيد ، و اگر ببخشاييد و در گذريد و بيامرزيد ، به راستى خدا آمرزنده و رحيم است . در اين آيهء شريفه ، پس از « تعفوا » دو جملهء « تصفحوا » و « تغفروا » تكرار شده است تا مخاطبان را به گذشت و چشمپوشى زيادتر ترغيب كند . الخامس : التّرغيب فى قبول النّصح باستمالة المخاطب لقبول الخطاب كقوله تعالى : وَ قالَ الَّذِي آمَنَ يا قَوْمِ اتَّبِعُونِ أَهْدِكُمْ سَبِيلَ الرَّشادِ يا قَوْمِ إِنَّما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا مَتاعٌ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ هِيَ دارُ الْقَرارِ ففى تكرير « يا قوم » تعطيف لقلوبهم حتىّ لا يشكّوا فى