عطف اين است كه « اللّه يستهزىء بهم » نيز از گفتار منافقان باشد . بدين شكل كه منافقان گفتند : ما با شماييم ما آنها را مسخره مىكنيم و خدا نيز آنان را مسخره مىكند . در حالى كه « اللّه يستهزىء بهم » از گفتار خداوند متعال ، و نفرين بر منافقان است . و « اللّه يستهزىء بهم » را نمىتوانيم بر جملهء « قالوا » عطف كنيم چون همانگونه كه « قالوا » مقيّد به ظرف است . يعنى هنگامى گفتند كه با شيطانهايشان خلوت كرده بودند . اگر « اللّه يستهزىء بهم » بر جملهء « قالوا » عطف گردد مقيد به ظرف مىشود . يعنى هنگامى خداوند ، آنان را مسخره مىكند كه با شيطانهايشان خلوت كنند در حالى كه مسخره‌كردن خداوند متعال ، مقيد به هيچ حالى نيست . و از همين‌رو ، « فصل » و ترك عطف ، واجب است . تنبيهان دو يادآورى الأول : لمّا كانت الحال تجىء جملة و قد تقترن بالواو و قد لا تقترن فأشبهت الوصل و الفصل و لهذا يجب وصل الجملة الحالية بما قلبها بالواو إذا خلت من ضمير صاحبتها نحو : جاء فؤاد و الشمس طالعة . يادآورى اول : چون حال ، به گونهء جمله مىآيد و گاه با واو همراه است و گاه همراه نيست « 1 » از اين‌رو جملهء حاليه به وصل و فصل شبيه شده است و بايد به وسيلهء واو ، به ماقبلش

--> ( 1 ) . بيان مطلب اين است كه : حال يا مؤكده است كه نيازى به واو ندارد چون اتحاد ، وجود دارد زيرا حال مؤكده مضمون جمله را بيان مىكند ، مانند : « سعد أبوك كريم » و يا منتقله است و براى حصول معنى در زمان نسبت عامل به صاحب حال ، دلالت دارد ، پس در حال منتقله دو چيز لازم است : 1 - حصول . 2 - مقارنه . بنابراين ، حال مفرده در معنا صفت است و نياز به واو ندارد چون با صاحب حال ، اتحاد دارد . أمّا جملهء حاليه اگر مضارع مثبت باشد بدون واو مىآيد زيرا حصول و مقارنه با هم وجود دارد و ارتباط حاصل است و نيازى به ربط ندارد . مانند : « وَ جاؤُ أَباهُمْ عِشاءً يَبْكُونَ » ( يوسف ، 16 ) . در اينجا « يبكون » جمله حاليه مضارع مثبت است و بدون واو آمده . مانند : « قدم الأمير تتسابق الفرسان أمامه » امير آمد در حالى كه سواران در پيش او به مسابقه پرداخته بودند . در اين مثال ، « تتسابق الفرسان أمامه » جمله مضارع مثبت است كه حال قرار گرفته و بدون واو آمده . و جايز نيست كه بگوييم : « و جاؤا اباهم عشاء و يبكون » و « لا قدم الأمير و تتسابق » و اين مضارع مثبت ،