السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

347

جواهر البلاغة ( فارسى )

ما مضى فات و المؤمّل غيب * و لك السّاعة الّتى أنت فيها باز غزىّ گفته است : اين دنيا تنها كالايى است و كم‌خرد كودن كسى است كه آن را برگزيند . آنچه سپرى شد از دست رفت و آنچه به آن دل‌بسته شده ، پنهان است . ساعتى كه در آن زيست مىكنى ، مال توست . در اين شعر ، « إنّما » قصر موصوف ، بر صفت را شكل داده است . 18 - و قال الأرّجانى : تطلّعت فى يومى رخاء و شدة * و ناديت فى الأحياء هل من مساعد فلم أر فيما ساءنى غير شامت * و لم أر فيما سرّنى غير حاسد أرّجانى گفته است : در روز رفاه و روز سختى كاوش كردم و در ميان مردم ، فرياد برآوردم . آيا كسى مرا يارى مىكند ؟ پس در رويداد ناگوارى كه برايم پيش آمده بود غير از بدخواه ، كسى را نديدم و در رخدادهايى كه شادم مىساخت ، جز حسود و رشك ورزنده ، كسى را نديدم . نفى و غير در دو مصراع آخر شعر ، قصر صفت بر موصوف را به وجود آورده است . 19 - و قال الأبيوردىّ : و من نكد الأيّام أنّ يبلغ المنى * أخو اللؤم فيها و الكريم يخيب و أبيوردى سروده است : و از پستى و تيرگى روزگار ، اين است كه شخص پست ، در آن كامياب مىشود و شخص ارجمند و بخشنده ناكام مىماند . تقديم جار و مجرور ( من نكد ) در اين شعر ، مفيد قصر است . 20 - و قال أيضا : و لا تصطنع إلّا الكرام فإنّهم * يجازون بالنّعماء من كان منعما باز ابيوردى گفته است : نيكى مكن مگر به ارجمندان و بخشنده‌ها ، آنان بىترديد ، نعمت بخش را با نعمت ، پاداش مىدهند . قصر صفت بر موصوف ، در اين شعر ، پديدهء « لا » و « إلّا » است . أسئلة على القصر و أنواعه تطلب أجوبتها پرسشهايى دربارهء قصر و انواع آن كه پاسخهايش خواسته مىشود . ما هو القصر لغة و اصطلاحا ؟ كم قسما للقصر ؟ ما هو القصر الحقيقى . ما هو القصر الإضافى ؟ كم قسما للقصر الحقيقى كم قسما للقصر الإضافى ؟ ما مثال قصر الصفة