1 - كلّ خليل كنت خاللته * لا ترك اللّه له واضحه هردوستى كه با او دوستى كردم خداوند ، براى او دندان خنده‌نما وامگذارد . « واضحه » : دندانهايى است كه در هنگام خنديدن ، رخ مىنمايد . « لا ترك اللّه له . . . » جملهء خبريه است و براى مبالغهء در طلب ، به جاى انشاء آمده . 2 - قال اللّه تعالى : وَ قالَ ارْكَبُوا فِيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها « 1 » نوح دستور داد به كشتى درآييد تا با نام خداوند ، روان گردد . « بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها » جملهء خبريه است كه براى تفاؤل به جاى جملهء انشائيه نشسته است . 3 - تقول لصديقك : رزقنى اللّه لقاءك تو به دوستت مىگويى : « رزقنى اللّه لقاءك » : خداوند ، ديدار تو را نصيبم كند . شكل اين جمله ، خبرى است لكن معناى انشائى دارد . يا به تعبير ديگر جملهء خبريّه براى تفاؤل ، جايگزين انشاء شده است . 4 - و يقول الشاعر : و لائمة لا متك يا فضل فى النّدى * فقلت لها هل أثّر اللوم فى البحر أتنهين قضلا عن عطاياه للورى * و من ذا الّذى ينهى الغمام عن القطر و شاعر مىگويد : اى « فضل » من به زن سرزنش كننده‌اى كه تو را دربارهء بخششت ، نكوهش مىكرد ، گفتم : آيا ملامت ، در دريا اثر مىگذارد ؟ آيا تو فضل را از بخششهايش به مردم ، باز مىدارى ؟ چه كسى ابر را از بارش ، نهى مىكند ؟ جمله‌هاى : « هل أثّر اللؤم فى البحر » ، « أتنهين . . . » و « من ذا الذّى . . . » همه ، انشائيهء استفهاميه است و براى مبالغهء در مدح ، به جاى جمله‌هاى خبرى از آنها استفاده شده است . چون جملهء خبريّه ، احتمال راست يا دروغ بودن را دارد لكن جمله‌هاى استفهامى اين احتمال را ندارد . تمرين ( 2 ) عيّن الجمل الخبرية و الانشائية فيما يأتى : قال اللّه تعالى : جمله‌هاى خبريّه و انشائيه را در عبارتهاى آينده بيان كن . خداى برين فرمود :

--> ( 1 ) . هود / 41 .