ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري ( مترجم : محمد رضا عطائى )
14
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى )
است شامل بر آيات ، احاديث ، روايات ، نكات پند آميز ، گفتار بزرگان و اشعار و قصص اخلاقى و از لحاظ شمول بر مطالب سودمند و آموزنده كتابى كم نظير است كه به عنوان مآخذ مورد استناد و استفادهء مؤلفان متأخر از جمله صاحب بحار الانوار واقع شده است . با اينكه بيشتر روايات اين كتاب مرسل است ، بعضى از بزرگان بخشى از آنها را در حدّ مسند تلقى كرده و پذيرفتهاند . از ديگر خصوصيات ارزندهء اين كتاب آنست كه مؤلف از فضلا و دانشمندانى مانند شيخ معرى محمد بن هارون معروف به ابن كمال و سيد بزرگوار شريف ابو الحسن على بن ابراهيم عريضى علوى حسينى روايت كرده و بر فوايد عديدهء كتاب خود افزوده است . صاحب كتاب حاضر ، اثر ديگرى نيز به نام « مسألة في المواسعة و المضايقه » دارد كه مورد توجّه فقها بوده و شهيد در « غاية المراد » آن را ستوده و صاحب « الذريعه » در بارهء آن نوشته است : « كتاب مسألة في المواسعة و المضايقه از شيخ زاهد ابو الحسين ورام بن ابى فراس بن ورام بن حمدان از اولاد مالك اشتر نخعى متوفى به سال 605 ه . ق در شهر حلّه مىباشد و شهيد در غاية المراد في شرح نكت الارشاد مىگويد آن كتاب بسيار مفيد بوده و مطالب ارزشمندى دارد كه مؤلف در آنجا قول به مضايقه را تأييد كرده است . . . » « 10 » . شهيد در بحث صلاة فائته مىنويسد « از جمله مؤيدان قول به مضايقه ، شيخ زاهد ، ابو الحسين ورّام بن ابى فراس ( رضي الله عنه ) است ، زيرا وى كتابى پر فايده و نيكو مقصد در اين باره تأليف كرده است . . . » نسخهاى كه از كتاب مجموعهء ورام در دسترس ما بوده در دو جلد ، چاپ « مكتب الفقيه » - قم - ايران ، است كه ظاهرا از روى چاپ « دار صعب » و « دار التعارف » بيروت افست شده و فاقد تاريخ نشر است ، نسخهء معمول و متداول كتاب همين است و متن حاضر ترجمهاى از آنست . گويا نسخهاى در دو جلد بزرگ نيز از اين كتاب وجود داشته كه بنا به نوشتهء
--> ( 10 ) الذريعه : 20 / 395 .