بديع الزمان فروزانفر

784

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

گردانيدن آن و طريد نبرد به كار مىرود و مجازا مفيد معنى خود نمايى است چنان كه بر فرض نخستين در مورد شكوه و جلال استعمال مىشود . رسيل : كسى كه بر آهنگ ساز يا نواى خواننده‌ى ديگر آواز بخواند ، كسى كه در خواندن آواز با ديگرى مسابقه دهد . و هو رسيله فى الغناء و النضال و غير ذلك و راسله الغناء و هذا رسيلك الذي يراسلك الغناء اى يباريك فى ارساله . اساس البلاغه از زمخشرى . سنايى ازين كلمه اسم مصدر ساخته و گفته است : ترا بس ناخوشست آواز ليكن اندرين گنبد * خوش آوازت همىدارد صداى گنبد خضرا و ليك آن گه خجل گردى كه استادى ترا گويد * كه با داود پيغمبر رسيلى كن درين صحرا ديوان سنايى ، ص 51 درباره‌ى تاثير آواز دسته جمعى ، جع : الامتاع و الموانسه ، طبع مصر ، ج 2 ، ص 84 - 82 . در بيت ( 1917 ) از مثنوى ، اين كلمه با ياء وحدت است نسخه‌ى چاپ ليدن ، بجاى ، « رسيل » رسايل ، آمده است كه در آن صورت بايد جمع رسيل فرض شود ولى فعيل در زبان عربى بر فعائل جمع بسته نمىشود مگر فرض كنيم كه آن جمع ( رسيله ) است ، اين كلمه به صورت جمع در كشف المحجوب هجويرى ، طبع لنين گراد ، ص 525 استعمال شده است : حلق او را مزامير گردانيد و كوهها را رسايل وى كرد . مطابق نصوص قرآن كريم ، از جمله ( يس ، آيه‌ى 51 ، الزمر ، آيه‌ى 68 ) و روايات اسلامى اسرافيل بهنگام رستخيز در صور مىدمد و مردگان از گور بر مىخيزند ، صور شاخى است عظيم كه دائره آن از پهناى آسمان و زمين فراخ تر است