بديع الزمان فروزانفر

250

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

راويان اين خبر تا آن اندازه در وجود اين ماهى بر يقين بوده‌اند كه در نامش هم اختلاف داشته‌اند ، بعضى ابو اليقظان و بعضى لوشا يا ليوثا و يا بلهوت گفته‌اند . تاريخ طبرى ، چاپ مصر ، ج 1 ، ص 27 ، تفسير ابو الفتوح ، طبع طهران ، ج 5 ، ص 372 ، تفسير امام فخر رازى ، طبع آستانه ، ج 8 ، ص 259 . چون زمين جرمى تيره و مظلم و فلك جرم ابداعى و معدن نور است آن دو را با هم مقايسه مىكند كه از تاثير حضور پير زمين خاصيت فلك مىگيرد و بدن خاكى كه معدن صفات ذميمه است مانند اجرام سماوى پاك و منزه مىگردد و بىحضور پير فلك و حالات قلبى يا جان علوى از هجوم خطرات و وسواس پليد شيطانى مانند جرم زمين سياه و تاريك مىشود و بصفات ذميمه متصف مىگردد . صورت رفعت بود افلاك را * معنى رفعت روان پاك را صورت رفعت براى جسمهاست * جسمها در پيش معنى اسمهاست رفعت : بلندى بحسب مكان و آن قرار گرفتن چيزى است بالاى چيز ديگر مانند سقف نسبت ببوم و كف اطاق و يا گذشتن و افزودن امتداد چيزى در جهت فوق از چيز ديگر مانند چنار نسبت بساقه‌ى گندم ، بلندى بحسب مكانت و مقام و آن حالت اجتماعى و يا وضعيت انسان است در دستگاه حكومت از جهت فضيلت يا نفوذ كلمه و قدرت و نظاير آنها ، بلندى و علو بحسب ذات كه عبارت است از حصول جميع كمالات بنحو شمول و احاطه و عدم احتياج به غير كه صفات حق تعالى است و در مراتب وجود به نسبت قرب و بعد آنها بوى ظاهر مىشود . جع : فصوص الحكم ، طبع لبنان ، ص 79 - 75 . افلاك را به بلندى و رفعت وصف مىكنيم از آن رو كه بالاى زمين قرار