بديع الزمان فروزانفر

146

شرح مثنوى شريف ( فارسى )

شير پشمين : مجسمه شير كه از بافتنىها سازند و درونش از پشم پر كنند و مقصود مولانا پيران مدعى پشمينه پوش است ، بو مسيلم : مسيلمه‌ى كذاب است كه از بنى حنيفه بود و ادعاى پيغمبرى كرد و ميان وى و مسلمين جنگى سخت اتفاق افتاد و سرانجام كشته شد و آن فتنه فرو نشست ، سال 11 هجرت ( طبرى طبع مصر ، ج 3 ، ص 254 - 243 . ) و استعمال « بو مسيلم » بجاى « مسيلمه » از نوع مسامحات متقدمان است در استعمال كنيه نظير : با عبد الله بجاى عبد الله . ( ترجمه‌ى رساله‌ى قشيريه ، انتشارات بنگاه ترجمه و نشر كتاب ، ص 329 ) و ابو منصور بجاى منصور . ( تفسير ابو الفتوح ، طبع طهران ، ج 1 ، ص 543 ) . بو مسيلم را لقب كذاب ماند * مر محمد را أُولُوا الْأَلْبابِ ماند مسيلمه كه خود را « رحمن اليمامه » مىناميد نزد مسلمانان به كذاب مشهور شد ، مصراع دوم ناظر است به آياتى كه در آنها تعبير « أُولُوا الْأَلْبابِ » آمده است از قبيل : « وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ » البقرة ، آيه‌ى 269 . و مقصود از آن شهرت نيك است نه اينكه حضرت رسول را ( ص ) اولو الالباب گفته‌اند آن شراب حق ختامش مشك ناب * باده را ختمش بود گند و عذاب باده : آب انگورى كه اندكى بجوشانند و در ظرف كنند تا تخمير شود ، اين نوع را بنى اميه معمول كرده بودند و « باذق » مىناميدند ( مخصص ابن سيده ، طبع بولاق ، ج 11 ، ص 81 ، تاج العروس در ذيل : باذق . ) ، مطلق شراب . اشاره است بدان چه در قرآن كريم در وصف شراب بهشتى آمده است : « يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ ، خِتامُهُ مِسْكٌ . » المطففين ، آيه‌ى 25 ، 26 .