حسين فاطمى
64
گنجينه اخلاق ( جامع الدرر فاطمى ) ( فارسى )
وحشتناك آن كنارهگيرى اختيار نمودم و مشغول شدم به انجام وظائف شخصى خود كه علم ، مرا راهنمائى به آن نموده ، پس از آن مىفرمايد : عدهاى در نزد من آمدند و درخواست نمودند قضاوت و حكم كردن بين دو نفر مختلفين ( همانطورى كه عادت فقها و علماى سابقين بوده ) و مشغول اصلاح امور دو نفر متحاكمين باشم ، پس به ايشان گفتم : اى بندگان خدا ميانهء عقل و هواى من دعوائى اتفاق افتاده و از من اراده محاكمه نمودند و من يافتم كه عقل بهطور كلى صلاح و خير مرا طالب است و نفس و هواى من و شيطان ، همه قصد هلاك مرا دارند به مشغول گشتن به لذّات دنيويّه و امور فانيّهء آن ، پس من داخل شدم بين آنها كه حكم كنم بين ايشان به عدل و حق و همه متّفقا در تحت حكومت عقل . بيايند ، پس موافقت دائمى ننمودند و متابعت از عقل نكردند و عقل هم با لسان حال در جواب آنها گفت ابدا من حاضر نيستم كه در جهل و نادانى و هلاكت تابع نفس و هوا و شيطان باشم و اين منازعه و كشمكش مدت طولانى است ادامه دارد و هنوز نتوانستم حكم ميان آنها بهطورى بنمايم كه قطع منازعه به كلّى بشود و يا مصالحهء بين آنها گردد ؛ پس كسى كه اعتراف به عجز و ناتوانى خود از يك حكومت مىنمايد در اين وقت وسيع و طولانى چطور مىتواند اقدام در حكومتهاى بىشمار بنمايد و به آن درخواستكنندگان جواب داديم : برويد يك شخصى را كه نزاع بين عقل و نفس خود را فيصل داده و عقل و نفس و هواى او اصلاح كردند و متّفق الكلمه شدند و همه دست اتحاد در اطاعت پروردگار به يكديگر دادند و از امور مهمّهء خود فارغ است پيش او تحاكم بنمائيد چون او توانائى بر فصل خصومات دارد و مصالحه بين متخاصمين را مىتواند انجام دهد ( انتهى ) « 1 » . و محدث قمى ( ره ) در « فوائد الرضوية » نقل از سيد بن طاوس رضى اللّه عنه مىفرمايد : بنابر آنچه حكايت از او مىكند بدانكه من از تمام كتب فقهيه فقط اقتصار نمودم بر كتاب « غياث الورى لسكّان الثّرى فى قضاء الصلاة عن الأموات » [ زيادخواهى كائنات براى ساكنان زمين در مورد قضاى نماز مردگان ] و تصنيف ننمودم غير از آن از فقه و نوشتن سئوالات و جوابات ؛ چون مصلحت آخرت و دنياى خود را در ترك فتوى دادن در احكام شرعيّه ديدم به جهت اختلافى كه در روايات اصحاب ما ديده مىشود در تكليفها و شنيدم
--> ( 1 ) - « كشف المحجّة لثمرة المهجه » ابن طاووس ، ص 109 ، چاپ حيدريه ، نجف .