يسألك فلا يكن همّك أن تخرجه ممّا وقع فيه ولتكن همّتك أن تتخلّص ممّا يسألك عنه . « 1 » [ يكى از تابعين مىگفت : « من محضر صد و بيست نفر از انصار را درك كردم كه همگى آنها از اصحاب و ياران رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بوده‌اند . اگر يكى از آنان از ديگرى دربارهء مسأله‌اى پرسش مىكرد ، اين يكى به آن ديگرى و آن ديگرى به شخص ديگر ، پاسخ به اين پرسش را ارجاع مىداد تا آنگاه كه اداى پاسخ به همان فرد اوّل بازمىگشت . » و همو اضافه مىكند : من در همين مسجد ، محضر صد و بيست نفر از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را درك نمودم ، هيچ يك از آنها حديثى را بازگو نمىكرد مگر آنكه علاقه‌مند بود برادر دينى او به‌جاى او سخن گويد . و هيچ كسى نيز راجع به فتوايى مورد پرسش قرار نمىگرفت مگر آنكه مىخواست برادر ايمانى او آن فتوى را بيان كند . » « براء » مىگويد : « من سيصد نفر از ياران پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله را كه در جنگ بدر شركت كرده بودند ديدم ، همه آنها به‌گونه‌اى به‌سر مىبردند كه مايل بودند يار و رفيقشان به جاى آنها فتوى صادر كند . » . . . يكى از بزرگان به يكى از اصحاب فتوى مىگفت : « چنان مىبينم كه به مردم فتوى مىدهى . آنگاه كه شخصى نزد تو مىآيد و دربارهء مسأله‌اى از تو سؤال مىكند اهتمام و كوشش تو نبايد در اين جهت محدود و مصروف گردد كه او را صرفا از آن حالتى كه دچار آن است رهايى بخشى و بارى به هر جهت به او پاسخ گويى . . . ] * * * ثمّ يشرع رحمه اللّه فى الأمور المعتبرة فى كلّ مفت فيقول : إعلم أنّ شرط المفتى كونه مسلما مكلّفا عدلا فقيها - إلى أن يقول : - و أن يكون له ملكة نفسانيّة و قوّة قدسيّة يقتدر بها على اقتناص الفروع من أصولها إلخ . « 2 » [ آنگاه شهيد ثانى رحمه اللّه شروع كرده به بيان نمودن شرايط و امورى كه بايد هر مفتى واجد آنها باشد . پس مىگويد : بايد دانست كه لازم است مفتى ، مسلمان و مكلف و فقيه و عادل باشد . - تا آنجا كه مىفرمايد : - و اينكه مفتى بايد داراى ملكهء نفسانى و قوّه و نيرويى قدسى و ملكوتى باشد كه بتواند فروع و جزئيّات احكام را از اصول و كلّيات آن

--> ( 1 ) - « منية المريد » ص 279 - 284 ، تحقيق : جناب آقاى رضا مختارى . ( 2 ) - همان ، ص 289 .