هركس در دنيا با ديگرى نرمى كند ، خداوند در آخرت با او نرمى و مدارا كند . « 1 » پيامبر صلى الله عليه و آله در اين زمينه فرمود : إنّ هذا الدين لمتين فأوغل فيه برفق ولا تبغض إلى نفسك عبادة اللّه ؛ فإن المنبت لا أرضاً قطع ولا ظهراً أبقى ؛ « 2 » البتّه اين دين متين و محكم است ، در او با نرمى داخل شويد . عبادات خدا را بر نفست ناگوار مكن . شتابنده در سفر مانده گردد ، نه راه به جايى برد و نه مركبى براى او ماند . اين معنا را سعدى شيرازى چنين بيان كرده است : كارها بر وفق و تأمل برآيد و مستعجل به سر درآيد . به چشم خويش ديدم در بيابان * كه آهسته سبق برد از شتابان سمند بادپا از تك فرو ماند * شتربان همچنان آهسته مى راند « 3 » 17 . سخن را براى هدفهاى باطل دراز نكند و در وعظ خويش منظور شخصى نداشته باشد . 18 . سزاوار است ( بويژه در غير ايّام عاشورا ) حالتهاى روحى مردم را مراعات نمايد . به اندازه‌اى ذكر مصيبت نمايد كه دلها رميده نشود و گفته ها سست نگردد ، مثلًا مصيبتهاى بسار فجيع و دلخراش را بر زبان نياورد . محدّث فاضل ، مورخ متبحّر ، ميرزا هادى خراسانى نجفى ( ايده اللّه ) برايم نقل كرد : در عالم خواب ديدم : گويا در يكى از حجره‌هاى صحن اميرالمؤمنين عليه السلام ، هستم و همه امامان معصوم عليهم السلام يا بيشتر آنان ، در آنجا نشسته‌اند و مردى از اهل منبر براى

--> ( 1 ) ( . ) كشف المحجه ( ، ص 109 ، چاپ نجف . ) ( 2 ) ( . ) خصال ( ، صدوق ، ج 1 ، ص 111 . ) ( 3 ) ( . ) كلّيات سعدى ( ، ص 178 ، چاپ اميركبير ، تهران 1363 . )