بوده‌اند ، چگونه قبور آنها مندرس و متروك شده و اكثر ايشان معلوم نيست كه در كجا مدفونند ! و نادرى كه معلوم است كسى رغبت به زيارت آنها نمىكند . و بدان كه واجب است اعتقاد به رجعت و اين از خصايص شيعه است و به شهرت رسيده ثبوت آن از ائمّه عليهم السلام ، و روايت شده از آن بزرگواران كه فرموده‌اند : نيست از ما كسى كه ايمان نياورد به رجعت ما « 1 » . و آنچه در اين باب از اخبار ظاهر مىشود ، آن است كه حق تعالى محشور مىكند در زمان حضرت قائم - يا پيش از او - جماعتى از مؤمنين را تا آنكه روشن شود چشم آنها به ديدار ائمّه خود و رؤيت دولت آنها ، و همچنين حشر مىكند جماعتى از كفّار و مخالفان را به جهت انتقام كشيدن از آنها در عاجل دنيا . و امّا مستضعف از اين دو فرقه ؛ پس رجوع نمىكند به دنيا و هستند تا قيامت كبرى . و امّا رجوع ائمّه ، پس اخبار بسيارى دلالت كرده به رجعت اميرالمؤمنين و رجعت حضرت امام حسين و دلالت كرده بعضى اخبار به رجعت پيغمبر و ساير ائمّه عليهم السلام . امّا اينكه رجعت آنها در زمان حضرت قائم است يا پيش از او يا بعد از او ، پس اخبار مختلف رسيده ، و آنچه واجب است آن است كه همين قدر اعتقاد كنى به رجعت بعض مردم و ائمّه مجملًا ، و تفصيل آن را واگذار كن به خودشان ، واللَّه العالم . مطلب پنجم درمعاد است يعنى رجوع يا زمان يا مكان برگردانيدن ارواح به‌اين ابدان - يعنى بدنهاى عنصريّه دنيويّه - به جهت حساب و ثواب و عقاب . و معاد از ضروريّات دين اسلام است ، و دليل بر آن آنكه اگر معادى نباشد لازم مىآيد بر خدا قبح ، زيرا كه تكاليف و اوامرى قرار داده و وعده داده مطيعين را به

--> ( 1 ) ( . قال الصادق عليه السلام : ليسَ مِنّا مَن لم يؤمن برجعتنا . . . ؛ ر . ك : ) الهدايه ( للشيخ الصدوق 266 . )