الشيخ عباس القمي
290
يازده رساله ( فارسى )
خبرهايى كه بعضى آنها معلوم الكذب است مثل روايات موضوعه مخالفان كه مشتمل است بر تخطئه انبياء ، و نسبت فسوق و معاصى به ايشان ، يا مدح خلفاى جور ، يا كرامات مبتدعهء صوفيه ، يا افترا بر اكابر علما شيعه و امثال اينها از امور ، باطله مگر آنكه غرض رد و ابطال آنها باشد ، و حق تعالى در مذمّت يهودان و بيان صفات خبيثهء ايشان مىفرمايد : « سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ » . « 1 » و به فاصله يك آيه باز اهتمام نموده و فرموده : « وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ » « 2 » از قول الزور اجتناب كنيد . و قول زور به دروغ نيز تفسير شده . و اجتناب متحقّق نخواهد شد مگر به دورى كردن از دروغ به همه جهت چه به گفتن باشد ، يا نوشتن ، يا گوش دادن . و نيز از جمله نعمتهاى بهشت ، نشنيدن لغو و پوچ و گوش نكردن كلام دروغ را قرار داده . پس به قاعده مقابله معلوم مىشود كه شنيدن كلام دروغ عذابى است و خاصهء دوزخيان است . و شيخ يحيى بن سعيد و ابوالصلاح در جامع و كافى تصريح كردهاند به حرمت شبنشينى كردن به ذكر دروغ و قصههاى اختراعى كه قصه خوانان جنگهاى دروغ را اختراع كردهاند ، « 3 » يا بر بعضى قصهها دروغها زياد كردهاند . و ابن سعيد فرموده : و شبنشينى به قصههاى ديگر مكروه است براى آن كه مانع از بيدارى آخر شب مىگردد . و شيخ صدوق روايت كرده است كه : قصه خوانان در خدمت حضرت صادق عليه السلام مذكور شدند ، فرمود كه : خدا لعنت كند ايشان را كه تشنيع مىكنند بر ما . « 4 » و گفته است كه باز از آن حضرت سؤال كردند از قصه خوانان آيا حلال است
--> ( 1 ) ( . سوره حج 22 / 30 . ) ( 2 ) ( . از باب مثال صاحب جامع البيان ، 19 / 31 و مرحوم طبرسى و صاحب ) تفسير اثنى عشرى ( ، ج 9 ، ص 48 از مفسّرانو راغب از لغتشناسان « زور » را به دروغ معنى و تفسير كردهاند . ) ( 3 ) ( . ) الكافى ( از حلبى ، ص 280 ؛ ) وسائل ( ، ج 12 ، ص 111 ؛ ) بحار ( ، ج 69 ، ص 254 . ) ( 4 ) ( . ) الكافى ( از حلبى ، ص 280 ؛ ) وسائل ( ، ج 12 ، ص 111 ؛ ) بحار ( ، ج 69 ، ص 264 . )