عملهاى صالح به دستورى كه انبياء عليها السّلام فرموده‌اند و البته چنين حكمتى سبب رفع كدورات و علايق و حجاب است از روى نفس و پس از رفع پرده‌هاى حاصلهء اين عالم ، حكمت و دانش از باطن جوشش كند و بر لسان و ساير اعضاى او بگذرد ، چنان‌كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : « من أخلص لله اربعين صباحا أجرى الله على لسانه ينابيع الحكمة » « 1 » و چون كلام شيماس عموم داشت كه هر آموزنده‌اى از جهت حكمت خواهد آموخت چنان‌كه هر بيننده‌اى از جهت چراغ خواهيد ديد و حال آنكه سابقا گذشت كه بعضى نفوس به واسطهء تو غل در لذايذ اين جهانى نورانيّت و دانايى قديمى خود را باطل و عاطل نموده‌اند و جهل مركّب شده‌اند كه نتوانند دانا شد و حكمت آموخت . [ درستى طبع شرط پذيرش حكمت ] ارسطو گفت : نفس پذيراى حكمت نشود الّا به‌درستى اوّلى كه طبع او بود ، باقى مانده باشد در اين عالم و الّا هرگز پذيراى حكمت نخواهد شد و اگر هم به دستورات حكيمانه عمل كند ، فايده نكند الّا در دنيا و هواهاى نفسانى و به دانايى نفس نيفزايد بلكه زيان كند . بلى و بينش هر بيننده گذر نيابد به‌طور عموم الّا به چراغ چون همه به هم آيند ، بگذرد . شيماس گفت : اگر نفوس و چشمها به نيروى خود بىياورى حكمت و دستورات انبياء عليها السّلام در عمليات چنان‌كه فرموده‌اند : « الأحكام الشرعية الطاف فى الواجبات العقلية » « 2 » كه دستورات انبياء عليها السّلام تأييد و ياورى مىنمايند ، احكام و واجبات و محرّمات عقليّه را و بدون آنها نفوس به تمام حسنات و سيّئات از هر جهت نرسند چنان‌كه چشمها بىياورى

--> ( 1 ) - عيون اخبار الرّضا ، ج 2 / 64 با اندك اختلافى ، بحار الانوار ، ج 67 / 242 ، كتاب الايمان و الكفر باب الاخلاص ، حديث 10 . يعنى : هركه چهل بامداد ( چهل روز ) عمل خود را براى خدا خالص گرداند ( فقط براى خدا انجام دهد ) خداوند چشمه‌هاى حكمت را بر زبان او جارى سازد . ( 2 ) - بزرگان از متكلّمان و فقها فرموده‌اند : احكام شرعى ( و آنچه از طريق شرع آمده و در كتاب و سنّت رسيده است ) الطافى است از طرف خدا ، در مورد واجبات عقلى ( به اين معنى كه عقل در مواردى كه مستقلا درك مىكند و الزام مىكند ، قهرا احكام شرعى مؤيّد عقل و پشتوانهء حكم عقلى است و در مواردى كه عقل استقلال ندارد ، به عبارتى عقل مردّد است و قادر به صدور حكم نيست ، در اين موارد شرع تأسيس حكم مىكند و اين نيز لطف است و راهگشاى عقل . به كتاب شريف كشف المراد فى ، شرح تجريد الاعتقاد ، مقصد نبوّت - مسألهء فوايد بعثت - مراجعه كنيد .