سه است : ع ، ب ، د ؛ پس عين ، علم اوست به خدا ، و باء ، دورى اوست از غير خدا ، و دال ، نزديكى اوست به خداوند بىكيف و بىپرده . و اصل‌هاى عمل مردم ، واقع شود بر چهار وجه : معامله با خداوند ، و معامله با نفس ، و معامله با خلق ، و معامله با دنيا . و هر وجهى از آنها قسمت شده بر هفت ركن ؛ امّا اصول معامله با خدا ، پس هفت چيز است : اداء حقّ او ، و حفظ حدّ او ، و شكر عطاء او ، و راضى بودن به قضاء او ، و صبر بر بلاى او ، و بزرگ داشتن حرمت او ، و شوق به سوى او . و اصول معامله با نفس ، هفت است : سعى ، و ترس ، و قبول آزار ، و رياضت ، و جستن صدق ، و اخلاص ، و بيرون كردن نفس از خواهش خود و بستن آن در فقر . و اصول معامله با خلق ، هفت است : حلم ، و عفو ، و فروتنى ، و سخاوت ، و شفقت ، و نصيحت ، و عدالت و انصاف . و اصول معامله با دنيا ، هفت است : راضى بودن به كمتر چيز ، و دادن موجود ، و ترك طلب معدوم ، و دشمن گرفتن بسيارى ، و برگزيدن زهد ، و شناختن آفات آن و ترك شهوات آن ، با ترك رياست . پس چون خالص گرديد اين صفت‌ها در يك نفس ، پس او از برگزيدگان خداست و بندگان مقرّب ، و اولياء اوست به حقيقت . فرمود حضرت صادق ص كه : « كتاب خدا ، بر چهار چيز است : عبارت ، و اشارت ، و لطائف ، و حقايق ؛ پس عبارت ، از براى عوامّ ، و اشارت از براى خواصّ ، و لطائف براى اولياء ، و حقايق براى انبياء است - بر ايشان باد سلام - » ، و حمد مر خدا را كه پروردگار جهانيان است . * * * كتبه الاقلّ احمد بن محمّد كريم التّبريزىّ ، فى شهر رمضان المبارك ، سنهء 1353 هجرى - على هاجرها و آله السّلام - فى شيراز .