على نفسه ، و ما اضعفه من خلق . و فى الموت نجاة المخلصين و هلاك المجرمين ؛ و لذلك اشتاق من اشتاق الموت ، و كره من كره . قال النّبىّ ص : « من احبّ لقاء اللّه ، احبّ اللّه لقاءه و من كره لقاء اللّه كره اللّه لقاءه » « 3 » . ترجمه : يعنى فرمود حضرت صادق ص : ياد مرگ ، مىميراند خواهشهاى نفس را ، و پاره مىكند ريشه‌هاى غفلت را ، و قوّت دهد بر دل به وعده‌هاى خدا ، و نازك مىكند طبيعت را ، و مىشكند علم‌هاى هوا را ، و خاموش كند آتش حرص را ، و حقير نمايد دنيا را ؛ و آن است معنى فرمايش حضرت پيغمبر ص : « فكر يك ساعت ، بهتر است از عبادت يك سال » ؛ و آن ، در وقت گشاده شدن بندهاى چادرهاى دنيا و بسته شدن در آخرت است ؛ و بريده نشود نزول رحمت ، در وقت ياد مرگ ، به اين صفت . و كسى كه عبرت نگيرد با مرگ و كمى چارهء خود و بسيارى ناتوانى خود و درازى ماندنش در قبر و حيرت خود در قيامت ، پس خيرى نيست در او . فرمود حضرت پيغمبر ص : « ياد كنيد ويران‌كنندهء لذّت‌ها را ! » عرض كردند : « چه چيز است آن اى پيغمبر خدا » ؟ ! فرمود : « آن مرگ است ! پس ياد نمىآرد بنده آن را - از روى حقيقت - در فراخى ، مگر اينكه تنگ شود بر او دنيا ، و نه در وقت شدّتى ، مگر اينكه وسيع [ گردد ] بر او دنيا . و مرگ ، منزل اوّل است از منزل‌هاى آخرت ، و منزل آخر است از منازل دنيا ؛ خوشا حال كسى [ كه ] گرامى داشته شود در وقت فرود آمدن به اوّل آن ، و خوشا آن را كه خوب گردد مشايعت او در آخر آن » . و مرگ ، نزديكترين چيزهاست بر بنىآدم و او مىپندارد كه دور تر است ؛ پس چقدر جرأت دارد انسان بر ضرر نفس خود با وجود كه از او ضعيف‌تر در ميان مخلوق نيست . و در مرگ است نجات اهل

--> ( 3 ) - « فلاح السّائل » : 75 ، « بحار الانوار » 6 : 133 ، 81 : 267 ، « مستدرك الوسائل » 2 : حديث 1551 - 21