شعبه‌اى از شعب صفت اعتدال در قوّهء غضبيّه ؛ زيرا كه تعبير شده است از اعتدال قوّهء غضب ، به شجاعت اگرچه به كشتن مارى يا عقربى باشد ؛ و حقّ تعالى دوست مىدارد شجاعان را . و قوّهء غضبيّه را سه حالت است ؛ اوّل : افراط ، و ثانى : تفريط ، و ثالث : اعتدال ؛ پس اگر ميل كرد اين قوّه به افراط ، ناميده مىشود تهوّر ، و اگر ميل كرد به تفريط ، مسمّى مىگردد به جبن « 9 » ، و اگر مستقيم شد در اعتدال ، ناميده مىشود به شجاعت . و از هريك از اين سه ، منشعب مىگردد اخلاق كثيرهء رذيله و حميده ؛ چنان‌كه از افراط ، تهوّر و صلف « 10 » و استنشاط « 11 » و كبر و عجب و غير ذلك از صفات و اخلاق رذيلهء مهلكه ، و از تفريط ، جبن و مهانت « 12 » و مذلّت و عدم غيرت و ضعف حميّت بر اهل و ولد ، و صغر نفس ؛ و منشعب مىگردد از اعتدال ، اخلاق كريمه ، از شجاعت و نجدت « 13 » و شهامت و حلم و ثبات و كظم غيظ و عفو از مردم و وقار و هيبت و غير ذلك از اخلاق حسنه . پس حلم ، شعبه‌اى است از شعب شجاعت كه اعتدال قوّهء غضبيّه است و از جنود عقل است ؛ زيرا كه به حكم عقل ، انسان به عدالت مىدارد قوّهء غضبيّهء خود را تا آنكه ناشى مىشود از آن ، اخلاق حميده كه از آن جمله است حلم . و سفه و طيش و تسرّع « 14 » ، از جنود جهل و شعب باطل و افراط در قوّهء غضبيّه است ، آن را تهوّر نامند ؛ و طيش و تسرّع ، لازمهء تهوّر است و سفاهت - كه

--> ( 9 ) - ترس ( 10 ) - لاف زدن ( 11 ) - جمع شدن پوست ( از غرور ) ( 12 ) - خوارى ( 13 ) - نهراسيدن از مرگ ، دلاورى در جنگ ( 14 ) - به سوى بدى شتافتن