ابو القاسم راز شيرازى
536
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
بعد ، حضرت ص درجات حياء را به طريق اختصار بيان مىفرمايد : اوّل : حياء اهل عبادت است كه حياء از گناهان سابقه است . دوم : حياء اهل علم است كه حياء از تقصير در عبادت است . سيم : حياء اهل اخلاق است كه حياء از كرامت حقّ تعالى نسبت به عبد است ؛ زيرا كه به سبب قصور ، خود را قابل كرامت حقّ تعالى نمىدانند ؛ لهذا حيا مىنمايند از كرامت او . چهارم : حياء اهل محبّت است ؛ زيرا كه محبّت خود را قابل محبوب ، و خود را قابل محبّت او نمىدانند ، و محبوب غنىّ حقيقى را اجلّ از محبّت عباد فقراء او مىبينند ؛ لهذا حيا مىنمايند از اظهار محبّت خود ؛ علاوه بر آنكه حسن و كمال و جمال محبوب ، باعث حياء محبّ است از توجّه او [ به محبّت خود ] . پنجم : حياء اهل هيبت است ؛ و آن در وقتى است كه حقّ - جلّ و علا - تجلّى به صفت جلال و عظمت فرمايد از براى محبّ كه باعث هيبت او شود ؛ لهذا شرم مىكنند اهل محبّت از مشاهدهء محبوب حقيقى ، به سبب هيبت جلال و عظمت و سلطنت او ، جلّ و علا . بعد ، مىفرمايد : از براى هريك از انواع حيا ، اهلى است و از براى اهلش ، مرتبهاى است غير مرتبهء ديگر ؛ چنانكه در بيان درجات حيا ، اقسام خمسه مذكور گرديد ، صاحبان درجات حيا و اهل مقامات آن ، از قرار [ اين ] تفصيلند : صاحب درجهء اولى را اهل بدايات نامند ، و صاحب درجهء ثانيه را اهل ابواب نامند ، و صاحب درجهء ثالثه را اهل معاملات گويند ، و صاحب درجهء رابعه را اهل اصول گويند ، و صاحب درجهء خامسه را اهل اوديه گويند ، و صاحب درجهء سادسه را ارباب احوال نامند ، و صاحب درجهء سابعه را اهل ولايات نامند ، و صاحب درجهء ثامنه را اهل حقايق نامند ، و صاحب درجهء تاسعه را اهل نهايات گويند .