آن بازماند . و هرگاه ، باذل « 113 » نباشد در تعليم علوم ، ضنّت « 114 » و خسّت خواهد نمود . پس عالمى كه معلّم است ، لازم دارد صفات هشتگانه را . و صفات محتاج اليه متعلّم ، هفت است : رغبت ، و ارادت ، و فراغت ، و طاعت ، و خشيت ، و حفظ ، و حزم . هرگاه ، متعلّم را رغبت در تحصيل علم نباشد ، علم او را حاصل نيايد . و هرگاه ، او را ارادت با صاحب شريعت و علم نباشد ، علم از براى او مثمر ثمره نشود [ كه ] مثل نقش در حجر باشد ، و بعد از تحصيل ، از براى او باقى نماند چون نقش بر آب . و هرگاه ، فراغت نباشد متعلّم را از مشاغل دنيا ، تحصيل علم صورت نبندد ؛ و اهل علم بايد « خلىّ البال » « 115 » باشند تا علم ايشان باقى ماند . و اگر متعلّم ، مطيع نباشد ، از حقيقت علم محروم ماند ، و ظفر به زياده از علوم رسوم نيابد . و اگر صاحب خشيت نباشد ، دليل است بر آنكه علمى كه تحصيل مىنمايد ، مطلوب صاحب شريعت نيست . و اگر حفظ علم ننمايد در موقع عمل و اظهار علم ، جاهل و ناسى ماند . و اگر حزم نورزد در تحمّل مشاقّ « 116 » تحصيل علم ، عاجز ماند ، و بردبارى از معلّم نتواند ، و برخورد و غور در حقايق علوم ننمايد ؛ زيرا كه تعجيل از عمل « شيطان » است ، و تأنّى و حزم از حضرت رحمان است . پس متعلّم را صفات هفتگانه ، لازم است تا آنكه « يوما فيوما » « 117 » ترقّى نمايد ، و به كمال علم فايز گردد ، و از جملهء علما محسوب شود . و السّلام على اهل العلم و رحمة اللّه و بركاته . * * *

--> ( 113 ) - بخشنده ( 114 ) - بخل ( 115 ) - آسوده‌خاطر ( 116 ) - دشواريها ( 117 ) - روز به روز