خلاف حكم الهى باشد ، و نور عقل ، مقتضى طاعات و امتثال اوامر الهيّه است اگرچه خلاف مقتضاى قوّهء شهويّه باشد ؛ پس هيچ‌يك از ملائكه و حيوانات ، در طاعت حقّ - جلّ و علا - محتاج به صفت صبر نيستند مگر انسان كه به سبب اجتماع اين دو قوّه در او ، امتثال اوامر الهيّه و طاعات و حسنات را نتواند مگر به منع قوّهء شهويّه و غضبيّه ؛ زيرا كه در حالت صبى و طفوليّت ، شهوت و غضب ، او را دعوت مىكنند - مثل بهائم و سباع - بر مستلذّات بطنيّه و فرجيّه و لهو و لعب و زينت و تفاخر و تكاثر « 30 » در اموال و املاك و غير آن كه باعث بر تحصيل مشتهيات اوست . و پس از افاضهء نور عقل بر او ، و برخورد بر مبدئيّت خالق بىچون ، و ارسال رسل و انزال كتب و معرفت شرايع به جهت هدايت عباد در طريق استقامت و سداد « 31 » ، و نجات در يوم معاد ، و وصول به مقام قرب حقّ - جلّ و علا - « في يوم التّناد » « 32 » ، هوشيار مىشود كه بايد به تقاضاى عقل و شرع الهى حركت نمود ؛ آنچه را حقّ - جلّ و علا - حكم و امر فرموده ، اطاعت نمايد و آنچه را نهى و زجر فرموده ، مخالفت ورزد ، و دورى جويد از هواهاى نفس ؛ و در اين مقام كه مىخواهد امتثال اوامر و انتهاء از نواهى الهيّه نمايد ، محتاج است به قوّت صبر ؛ زيرا كه اتيان به كثيرى از اوامر و ترك تمام مناهى ، موقوف است به ترك مستلذّات طبيعيّه و مشتهيات نفسانيّه و تحمّل مشقّات بدنيّه كه خلاف مقتضاى قوّهء شهوانيّه است . پس در اوّل ظهور نور عقل در انسان ، مملكت بدن به تصرّف قواى شهوت و غضب است ، و حكمرانى مىنمايند در آن ، و بعد از استمداد نور عقل از نور نبوّت و ولايت و همّت بستن

--> ( 30 ) - بر سر بسيارى مال با يكديگر جنگيدن ، به بسيارى مال بر هم نازيدن ( 31 ) - استوارى ( 32 ) - در روز رستخيز