ابو القاسم راز شيرازى
498
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
المغفرة . و من استقبل البلاء بالرّحب و صبر على سكينة و وقار فهو من الخاصّ ، و نصيبه ما قال اللّه - تعالى عزّ و جلّ - : إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ « 3 » . ترجمهء اجماليّه : فرمود حضرت امام - عليه السّلام - : صفت صبر و شكيبائى ، ظاهر مىسازد آنچه را در باطنهاى بندگان است از نور و صفا ؛ و جزع و بىتابى ، ظاهر مىسازد آنچه را در باطنهاى بندگان است از ظلمت و وحشت . و صبر ، ادّعا مىكند آن را هركس ؛ و ثابت نمىشود در نزد صبر مگر صاحبان خوف و خشوع و خشيت . و جزع ، انكار مىكند آن را هركس ، و حال آنكه آن ظاهرتر است بر منافقين - يعنى كسانى كه باطن ايشان مخالف ظاهر ايشان است - ؛ به سبب آنكه نزول محنت و مصيبت ، خبر مىدهد از شخص صادق و كاذب . و تفسير صبر ، ثبات است و استمرار مذاق « 4 » صابر است ؛ و آنچه بوده باشد از اضطراب ، نام نهاده نمىشود صبر . و تفسير جزع ، اضطراب و آشوب قلب و حزن بىاختيار شخص و تغيير به هم رسانيدن رنگ صورت و تغيير احوال است . و هر بلائى كه نازل مىشود كه خالى باشد اوايل او از خضوع و انابه و تضرّع به سوى حقّ تعالى ، پس صاحب آن بلا ، جزعدارنده و غير صابر است . و صبر ، چيزى است كه اوّل آن تلخ و آخر آن شيرين است از براى طايفهاى ، و از براى طايفهاى تلخ است اوّل و آخر آن ؛ پس كسى كه داخل شود در صبر از اواخر آن ، پس بتحقيق داخل شده است آن را ؛ و كسى كه داخل شود آن را از اوايل آن ، پس بتحقيق بيرون آمده است از صبر ؛ و كسى كه بشناسد قدر صبر را ، صبر نخواهد كرد از چيزى كه از آن است صبر ؛ فرمود خداى عزّ و
--> ( 3 ) - سورهء 2 آيهء 153 و سورهء 8 آيهء 46 ( 4 ) - چشيدن ؛ استمرار مذاق ، يعنى دوام تحمّل چشيدن