ابو القاسم راز شيرازى
481
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
اصحاب حديث كه منع كنم من اين جوانمردان را از نزد خودم و گمان مىكنيد كه حقّ - جلّ و علا - احتياج دارد به نماز و روزهء شما ؟ ! » . و نيز از حضرت امير المؤمنين - عليه الصّلاة و السّلام - وارد است كه : « اذا اقبلت الدّنيا عليك ، فانفق منها ؛ فانّها لا تفنى ، فاذا ادبرت عنك ، فانفق منها ؛ فانّها لا تبقى » « 34 » . و نيز آن حضرت ، مضمون آن را نيز به نظم فرموده است : « لا تبخلنّ به دنيا و هى مقبلة * فليس ينقصها التّبذير و السّرف فان تولّت ، فاحرى ان تجود بها * فالشّكر منها اذا ما ادبرت خلف » « 35 » و نيز از حضرت ابى جعفر محمّد بن علىّ الباقر عليهما السّلام وارد است كه : « سه صفت است هلاككننده و سه صفت است نجاتدهنده از هلاكت ؛ امّا مهلكات : بخل مطاع ، و هواى متّبع ، و عجب كردن مرد به نفس خود ؛ امّا منجيات : خوف از خداى عزّ و جلّ در باطن و آشكار ، و ميانهروى در غنى و فقر ، و ميانهروى در شهوت و غضب » . و از حضرت رسول ص وارد است كه : « جمع نمىشود در مؤمن ، دو خصلت بخل و بدخلقى » . پس بدان كه از براى صفت سخاوت ، درجات و مقامات است ؛ اوّل : انفاق كردن زياده از ضرورت و احتياج را ، و ترك كردن ذخيره به سبب ترك شحّ و بخل نفسانى از روى رغبت و رضا . ثانى : ايثار ، و اختيار كردن صبر بر نفس
--> ( 34 ) - چون دنيا به تو روآورد ، از آن انفاق كن ؛ زيرا كه آن ، مانع از فانى شدن آن است ، و چون به تو پشت كند ، ( باز هم ) از آن انفاق كن ؛ زيرا كه نمىماند ( يعنى از آن گرو بگير ) : « بحار الانوار » 78 : 89 ( . . . لا بقى . . . لا تفنى ) ( 35 ) - چون دنيا به تو رو كند ، در انفاق از آن ، بخل مورز ؛ زيراكه خرج كردن ، آن را كم نمىكند ؛ و چون به تو پشت كند شايستهتر آن است كه از آن ( اگرچه در حال زوال و از بين رفتن است ) باز هم انفاق كنى ؛ زيرا كه شكر اين نعمت ( كه خداى تعالى تو را توفيق انفاق مالى كه در حال از بين رفتن است و تو از اين موقعيّت استفاده مىكنى و از آن انفاق مىنمايى ) جانشين مال از دسترفتهء توست ( و چه دولت ، بالاتر از اداء شكر ) : « ديوان حضرت امير المؤمنين ( ع ) » : 70 ، « بحار الانوار » 78 : 89 ، « تهذيب الاسرار » : 272