از عبد و مدحت او مر عبد را ، آن است كه خلق مخلوق شده‌اند از عجز ، از آب سستى يا از آب خوارى ؛ و كسى كه طينت خلقت او آب سستى ، قذر خوارى باشد ، فى ذاته ، او را قوّت و قدرت بر چيزى نيست الّا به حول و قوّهء معبود طاهر قادر قوىّ خود ، كه : « لا حول و لا قوّة الّا باللّه العلىّ العظيم » « 25 » ، و مالك نيست چيزى را ، مگر آنچه را سعى نمايد در تحصيل آن از مالك حقيقى و معبود واقعى خود ؛ چنان‌كه فرموده : وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى « 26 » . پس بايد غنيمت شمرد عبد اقامت در مقام عبوديّت را ، و سعى و كوشش در طلب رضاى معبود حقيقى نمايد تا آنكه جزء خود را متّصل به كلّ ، و فرع خود را متّصل به اصل ، و نقص خود را متّصل به كمال ، و ضعف و عجز خود را متّصل به قوّت و قدرت ، و ظلمت خود را متّصل به نور ربوبيّت نمايد ، و ديدهء توجّه و التفات از ما سواى معبود و مبدأ و اصل و حقيقت و ربّ خود بپوشاند ، و به واسطهء اين سعى جميل ، در طريق عبوديّت ، اجر جزيل و ثواب و خير جليل از حضرت ربوبيّت و ربّ جليل برد ، و مورد حمد و ستايش خداوند و ممدوح او - جلّ و علا - ، و مستغنى از مدح عباد گردد . پس حضرت امام ص سبب ممدوحيّت بنده را در نزد حقّ - جلّ و علا - كه مايهء افتخار و عزّت اوست نيز بيان فرمود كه سعى در كمال عبوديّت است ؛ چه ، كمال و خلوص در عبوديّت ، باعث قبول ظهور كمالات و صفات ربوبيّت است در عبد ؛ زيرا كه سابقا محقّق شد آنكه « مظهر صفات كماليّهء الهيّه ، عبوديّت است كه باطنش ربوبيّت است » « 27 » و در حقيقت ، اين شايستگى كه عبد را حاصل

--> ( 25 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 249 سطر 4 رجوع شود . ( 26 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 270 رجوع شود . ( 27 ) - مظهر يعنى ظاهركننده ؛ و اين جمله تا به آخر ، معنى همان حديث العبوديّة جوهرة كنهها الرّبوبيّة -