حقّ تعالى به عبد خود عطا فرمايد ، مانعى از براى آن نيست ؛ بايد راضى و قانع به آن باشد ، و آنچه را منع فرمايد ، معطى از براى آن يافت نشود ؛ بايد توكّل كرد بر حقّ تعالى و صوابديد و مصلحت او از براى عبد خود ، و آنچه حقّ تعالى قضا فرمود دربارهء بندهء خود و تقدير فرمود از بلايا و محن ، كسى نتواند دفع نمايد از عبد ؛ پس بايد صبر كرد در آن ، كه : « لا مانع لما اعطيت و لا معطى لما منعت ، و لا رادّ لما قضيت » « 30 » . پس اين امور ، از امور حتميّهء قضائيّه است كه وارد مىشود بر عبد ، بدون قوّت بر فرار از آنها ، خواه راضى باشند يا نباشند ؛ و هرگاه عبد ، رضا و توكّل و صبر را در اين امور اختيار نمايد ، از جملهء مؤمنين كاملين است كه به اخلاق الهيّه متّصف گشته ، و به دار قرب و جوار پروردگار - به سبب اين صفات - و اصل خواهد گرديد . و صفت رضا و توكّل و صبر ، از جمله صفات حميدهء انبياء و اوصياء عليهم السّلام است ، و ان شاء اللّه ، در اين منهج و منهج سيم ، شرح ابواب آنها كرده خواهد شد . و قال سيّد الاوصياء - عليه الصّلاة و السّلام - : « رضيت بما قسّم اللّه لي * و فوّضت امري الى خالقي كما احسن اللّه في ما مضى * كذلك يحسن في ما بقي » « 31 » « جعلنا اللّه و ايّاكم من القانعين و المتوكّلين الرّاضين الصّابرين ، بجاه محمّد و آله الطّاهرين » « 32 » . * * *

--> ( 30 ) - بدانچه عطا فرمائى جلوگيرى نيست ، و از براى آنچه جلوگير شوى عطاكننده‌اى نيست ، و از آنچه قضاى تو بر آن رفته باشد ، بازگرداننده‌اى نخواهد بود : « مصباح المتهجّد » : 509 ( 31 ) - بدانچه خداى تعالى مرا روزى كرده است خشنود شدم و كار خود را به خدا واگذاردم ، چنان‌كه در گذشته به من احسان فرموده است ، در آينده نيز احسان خواهد فرمود : « ديوان حضرت امير المؤمنين ( ع ) » : 73 ( 32 ) - خداى تعالى ما و شما را از اهل قناعت و توكّل و رضا و صبر قرار دهد به جاه محمّد و خاندان طاهرين او .