« من عرفنى بالنّورانيّة فقد عرف اللّه » « 74 » . و ان شاء اللّه در منهج ثالث در باب معرفت ذكر كرده آيد . امّا علم معرفت نفس كه مشتمل است بر علم معرفت ربّ ، اهمّ و اشرف است از ساير علوم واجبه بر اهل اسلام ؛ زيرا كه اين علم ، موهوبى است ، و آن اكتسابى . و علم موهوبى كه چون نتيجه و ثمره است ، مقصود بالذّات است ، و علم اكتسابى كه چون مقدّمه و شجره است ، مقصود بالتّبع است ، و ثمره ، اشرف از شجره است . و علم معرفت نفس را علم طريقت و علم اسرار و علم اشارات و علم لطائف نامند . و بعد از حصول علم طريقت و عمل به آن ، حاصل مىشود علم به حقيقت ؛ چنان‌كه حضرت امام مىفرمايد : و فيه معرفة الرّبّ ؛ و اين علم از خصايص انبيا و رسل و اوصياء و عرفاء و اهل اللّه است كه شيعيان خالص‌الولاى محمّدى و علوى عليهما السّلام مىباشند ؛ زيرا كه وارد است كه : « كلام اللّه على اربعة ؛ العبارة ، و الاشارة ، و اللّطائف ، و الحقائق ؛ العبارة للعوامّ ، و الاشارة للخواصّ ، و اللّطائف للاولياء ، و الحقائق للانبياء » « 75 » . و معرفت ، اصلى است كه فرع آن ايمان است ، و رتبهء ايمان ، اعلى و اشرف است از اسلام ؛ پس علم معرفت نفس ، اعلى و اشرف است از علم واجب بر اهل اسلام كه علم تقوى و يقين است ؛ لهذا حضرت رسول مىفرمايد : طلب كن او را اگرچه در « چين » باشد ؛ يعنى : « رنج ، راحت دان چو مطلب شد بزرگ * گَردِ گلّه ، توتياىِ چشمِ گرگ » « 76 »

--> ( 74 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 357 ، سطر 10 رجوع گردد : « بحار الانوار » 26 : 1 ( با تفاوتى در لفظ ) ( 75 ) - رجوع شود به مجلّد اوّل ، مقدّمهء شارح ، صفحهء 8 سطر 8 : « بحار الانوار » 78 : 278 ( 76 ) - « كلّيّات شيخ بهائى » : مثنوى « نان و حلوا » : 11