خود ، ساقى مىشود آن شراب را به خواصّ خود ؛ زيرا كه دنيا را - تمام - از جاه و مال و زخارف و زينت و ساير مشتهيات آن ، حقّ - جلّ و علا - به اقطاع « 9 » ، تمليك « 10 » « شيطان » داده است ؛ « شيطان » نيز به آن ، شادان و خوش‌دل است ؛ زيرا كه دنيا را به عوض طاعات و عبادات چندين هزار سالهء خود ، از حقّ تعالى درخواست نمود ، و مهلت خواست - الى يوم القيام - به جهت ادراك حيات دنيوى . پس ، از آن خمر لذّت حيات و مشتهيات دنيوى كه خود مست است به سبب آن و چشم از حيات و نجات اخرويّه پوشيده ، مىچشاند ناقصين عقول را ، و وعده‌هاى كاذبانه به آنها مىدهد ، و مىترساند ايشان را از فقر ، و امر مىكند به طمع كردن دنيا از اهلش ، كه : الشَّيْطانُ يَعِدُكُمُ الْفَقْرَ وَ يَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشاءِ « 11 » ، و قدرت ندارد بر رسانيدن مواعيد خود به آنها ؛ زيرا كه رزق ، مقسوم است و حريص طامع ، محروم . پس كسى كه مست شد از خمر « شيطان » ، هوشيار نمىشود از اين مستى مگر در عذاب اليم الهى ؛ زيرا كه اين ، نه شرابى است كه مستى آن يك شب باشد بلكه مادام‌العمر است ؛ زيرا كه شراب محبّت دنيا - مادام‌العمر - كه طامع در دنياست ، سكر و مستى دارد ؛ چنان كه شراب محبّت الهى كه دايم و باقى است ، سكر و مستيش نيز مادام الابد است ؛ چه ، محبّين و عاشقين و عارفين حقّ تعالى كه از نشئهء شراب محبّت او مست شده‌اند ، تا ابد از سكر و طرب و شادى آن ، شاعر نگردند ، كه : « الا ! انّ للّه شرابا لاوليائه ، اذا شربوا سكروا ، و اذا سكروا طربوا ، و اذا طربوا طابوا . . . الخ » « 12 » :

--> ( 9 ) - زمينى را جهت امرار معاش به كسى بخشيدن و در تيول او قرار دادن ( 10 ) - مالك گرداندن ( 11 ) - به منهج حاضر ، صفحهء 244 رجوع شود . ( 12 ) - به منهج اوّل ، صفحهء 107 سطر 1 رجوع شود : « جامع الاسرار » : 205 ( 394 ) ، 363 ( 722 ) ، 381 ( 760 ) ، 676 ( 119 ) ، « المجلى » : 536 ، « روضات الجنّات » -