ابو القاسم راز شيرازى
331
مناهج أنوار المعرفة في شرح مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة ( فارسى )
نعمت دنيا باشد ، توبه و معالجه دارد ؛ زيرا سبب آنكه ميل به دنياست عرضى « 48 » است ، و اميد است كه به مجالست بزرگان و صالحين ، و استماع مواعظ و نصايح بليغهء الهيّه ، بتدريج ، آن ميل از نفس زائل گردد . لهذا امام ص مىفرمايد كه : محسود باش و حاسد مباش ؛ زيرا كه ميزان حاسد ، سبك و خفيف است ؛ به سبب آنكه آتش حسد ، اعمال حسنهء او را مىخورد چنانكه مىخورد آتش هيزم را ، و ثقيل مىسازد حسد ميزان محسود را ؛ زيرا كه از حسد حاسد ، ضرر به اعمال صالحهء محسود نمىرسد ، بلكه حسد و غيبت و ملامت و شماتت كه حاسد به محسود مىنمايد ، باعث گردد محو سيّئات او را و ثبت حسنات از براى او ؛ و لهذا ثقيل مىشود ميزان او به واسطهء اعمال حاسد نسبت به او . و نيز مىفرمايد : از آن گذشته ، حسد صفتى است بىنفع از براى حاسد و بىضرر از براى محسود ؛ چه ، حسد به سبب وسعت رزق محسود است ، و رزق از جانب حقّ تعالى مقسوم است و هركس را به حسب استعداد و صلاح احوال ، حقّ تعالى رزقى معيّن فرموده كه به تمنّاى ديگرى زياد و كم نخواهد فرمود ؛ چنان كه مىفرمايد : وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ « 49 » ، پس از آنكه حسد برد حاسد بر وسعت رزق محسود ، نه بر رزق حاسد افزوده مىشود و نه از رزق محسود كم مىشود : « فلا ينفع لنفسه و لا يضرّ بالمحسود » « 50 » . و چون مقادير امور به دست و قبضهء قدرت و فضل حقّ
--> ( 48 ) - عرضى در مقابل ذاتى قرار دارد و به معناى هر چيز قابل تغيير و تبديل است ، بر خلاف ذاتى كه تغييرپذير نيست . ( 49 ) - به منهج اوّل ، صفحات 397 و 584 رجوع شود . ( 50 ) - پس ( حسادت ) نه نفعى به شخص حسود مىرساند و نه به شخص مورد حسادت زيانى مىرساند .